EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Geçmişin Eğlence Merkezleri, Bugünün Hayalet Mekânları: Büyükada Kır Gazinoları

Amil Faruk Gezen

Kent Akademisi · 30.04.2026 · 19 (4) · 1-32

DOI: 10.35674/kent.1798147 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Kent Akademisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Amil Faruk Gezen. Die Arbeit nennt 41 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında İstanbul çevresindeki sayfiye yerlerinde şekillenen gündelik yaşam pratikleri, kentli elitlerin doğayla bütünleşen sosyalleşme mekânlarına olan ilgisini artırmıştır. Bu doğrultuda gelişen kır gazinosu mekânları, sadece dinlenme ve eğlence işlevi gören yapılar olarak değil, aynı zamanda dönemin sosyo-kültürel ve mimari dönüşümlerini yansıtan özgün yapısal örnekler olarak değerlendirilebilir. Boğaz çevresi ve Prens Adaları, bu bağlamda önemli merkezler arasında yer almış; özellikle Büyükada, sahip olduğu doğal topoğrafya, alansal uygunluk ve iklimsel avantajlar sayesinde kır gazinolarının inşası ve işletmesi için cazip bir ortam oluşturmuştur. Büyükada’daki kır gazinoları, kent dışı rekreasyon alanları olmalarının yanında Osmanlı son döneminin eğlence anlayışını somutlaştıran mimari eğilimlerin gözlemlenebildiği mekânsal organizasyonlar olarak incelenmeye değerdir. Bu yapılar; mekân kurgusu, plan tipi, cephe düzeni, süsleme, bahçe düzenlemesi, açık alan kullanımı ve manzara ile ilişki gibi özellikler bakımından dönemin mimari anlayışındaki çeşitliliği yansıtan karakteristik örnekler sunmaktadır. Bununla birlikte, söz konusu gazinoların büyük çoğunluğu zaman içinde çeşitli nedenlerle metruk bırakılmış ya da özgün işlevlerini ve mimari bütünlüklerini yitirerek küçük bir kısmı günümüze ulaşabilmiştir. Bu çalışma, Osmanlı döneminde Büyükada’da faaliyet göstermiş kır gazinolarındaki değişimleri mimari bir perspektiften ele almayı amaçlamaktadır. Yapılan incelemelerde; literatür taraması ile paralel olarak alan araştırmaları ve yerinde gözlemler gerçekleştirilmiştir. Adada tespit edilebilen kır gazinoları, isimleriyle birlikte yapı bazında incelenmiş; her birinin konumu, inşa yılı, mimari özellikleri, dönemsel kullanım biçimleri araştırılmış ve elde edilen bilgiler gazinoların günümüzdeki durumlarıyla karşılaştırılmıştır. Alan araştırmaları sonucunda analiz edilen mekânlar; isim, konum, yapı ve işlev olmak üzere dört tema üzerinden gruplandırılarak bir değişim incelemesi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, incelenen on iki adet gazino mekânında mimari bütünlüklerini ve mekân biçimlenişini muhafaza ederek asli işlevleriyle birlikte dönem özelliklerini en iyi koruyan gazinoların Yücetepe Kır Gazinosu ve Lunapark Kır Gazinosu olduğu görülmüştür.

Zitieren

APA

Gezen, A. F. (2026). Geçmişin Eğlence Merkezleri, Bugünün Hayalet Mekânları: Büyükada Kır Gazinoları. Kent Akademisi, 19(4), 1-32. https://doi.org/10.35674/kent.1798147

Vancouver

Gezen AF. Geçmişin Eğlence Merkezleri, Bugünün Hayalet Mekânları: Büyükada Kır Gazinoları. Kent Akademisi. 2026;19(4):1-32. doi:10.35674/kent.1798147

BibTeX
@article{Gezen2026,
  author = {Gezen, Amil Faruk},
  title = {Geçmişin Eğlence Merkezleri, Bugünün Hayalet Mekânları: Büyükada Kır Gazinoları},
  journal = {Kent Akademisi},
  year = {2026},
  volume = {19},
  number = {4},
  pages = {1--32},
  doi = {10.35674/kent.1798147}
}
Kostenlos starten →