EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Hadislerde Uhud Dağı’nın Temsilî Kullanımı

Selahattin Aydemir

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 30.06.2026 · (47) · 108-126

DOI: 10.35209/ksuifd.1856043 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Selahattin Aydemir. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

İslâm şehir tarihi ve kutsal mekânlar literatüründe bazı coğrafî unsurlar yalnızca tabiî ve fizikî varlıklar olarak ele alınmış olmayıp tarihsel süreç, dinî tecrübe ve ortak hafıza içinde anlam kazanarak sembolik, manevî ve kültürel bir hüviyet haline bürünürler. Bu faktörler, belirli tarihî olaylarla irtibatları, kutsal menkıbeler içindeki konumları ve dinî pratiklerle kurdukları irtibat sayesinde mekânın salt fizikî yönünü aşan çok boyutlu bir anlam alanı üretirler. Uhud Dağı, Medine’de somut bir coğrafî unsur olmanın ötesinde hadislerde büyüklüğün ve çokluğun ölçüsü, manevî ve uhrevî değerleri insan zihnine yaklaştıran güçlü bir temsil aracı, tarihî ve ahlâkî bir referans noktası ve nebevî sünnet bilincini çağrıştıran çok yönlü bir anlam dünyasını ifade eder. Hz. Peygamber’in hadislerinde Uhud Dağı’nı temsil faktörü olarak kullanmasının arka planı olarak Arap kültürel bağlamı, Kur’anî kullanım biçimleri ve nebevî hitabın belâgat özellikleri önem arz eder. Çalışmada, câhiliye dönemi Arap şiirinde dağın kazandığı sembolik anlamlar tespit edilerek Uhud Dağı’nın Arap muhayyilesindeki yeri ortaya konulmaya çalışılacak, akabinde Kur’an’da dağın hakikî ve temsilî kullanımlarına yer verilecektir. Bu bağlamda hadislerde Uhud Dağı’nın infak, sahâbe fazileti, cenazeye iştirak ve sadaka sevabı gibi alanlarda nasıl güçlü ve etkili bir temsilî ölçüye dönüştüğü analiz edilecektir. Böylece Uhud Dağı’nın yalnızca fizikî bir unsur olarak değil, niteliksel kıymet ve manevî ağırlığı ifade eden çok katmanlı bir sembol olarak nebevî beyanlarda işlev gördüğü ortaya konulacaktır. Uhud Dağı’nın hadislerde yer alan temsilî anlatımlarının lafzî sınırlarının yanı sıra nasıl anlaşılması gerektiğine dair metodolojik bir zemin sunulmaya çalışılacaktır. Bu yapılırken araştırmada nitel yönteme ağırlık verilmiş olup klasik hadis şerhleri, tefsir kaynakları, edebiyat ve kültür tarihi verileri birlikte değerlendirilerek çok boyutlu analiz yapılacaktır. Böylece Uhud Dağı temsillerinin mübalağa değil eğitsel ve ahlâkî bir temsil olduğu, nicelikten ziyade niteliksel üstünlüğü, ihlâsı ve tarihî bağlamı vurgulayan bilinçli bir belâgat tercihi olduğu sonucunun olup olmadığı tespit edilmeye çalışılacaktır. Nihayetinde Uhud Dağı örneği üzerinden hadis metinlerinin edebî derinliğini ve Allah Resulü’nün cevâmiu’l-kelim vasfının temsilî anlatımlardaki tezahürü gösterilmeye çalışılacaktır. Hadislerde Uhud Dağı’nın temsilî kullanımına dair örnekler seçilip açıklandıktan sonra nebevî beyanda bu dağın niçin tercih edildiği hakkında da tespitlere yer verilecektir. Böylece Uhud’un bir sembol olma yanında akaid, ahlâk ve belâgat gibi sahalarda çok yönlü bir amaç için kullanılıp kullanılmadığı değerlendirmesini yapmak da mümkün olacaktır. Hadislerde Uhud Dağı’nın; muhataplarca bilinmesi, ihtişam ve sağlamlık sembolü niteliği, gaybî hakikati somutlaştırmadaki işlevi, tergîb-terhîb bağlamında güçlü tasvir imkânı sunması gibi ulaşılan bilgilerin yapılan temsilin sıradan bir benzetme olmadığını göstermektedir.

Zitieren

APA

Aydemir, S. (2026). Hadislerde Uhud Dağı’nın Temsilî Kullanımı. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 108-126. https://doi.org/10.35209/ksuifd.1856043

Vancouver

Aydemir S. Hadislerde Uhud Dağı’nın Temsilî Kullanımı. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:108-126. doi:10.35209/ksuifd.1856043

BibTeX
@article{Aydemir2026,
  author = {Aydemir, Selahattin},
  title = {Hadislerde Uhud Dağı’nın Temsilî Kullanımı},
  journal = {Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  number = {47},
  pages = {108--126},
  doi = {10.35209/ksuifd.1856043}
}
Kostenlos starten →