EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

ŞƏKƏRLİ DİABET FONUNDA XRONİK BÖYRƏK XƏSTƏLİYİNDƏN ÖLÜM RİSKİNİN REGİONAL XÜSUSİYYƏTLƏRİ

A.E. Bayramov

Azerbaijan Medical Journal · 28.06.2026 · (2) · 95-101

DOI: 10.34921/amj.2026.2.016 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Azerbaijan Medical Journal, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von A.E. Bayramov. Die Arbeit nennt 16 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Məqalədə Azərbaycanda şəkərli diabet fonunda xronik böyrək xəstəliyindən (XBX) ölüm səviyyəsini qiymətləndirmək, ölüm riskinin demoqrafik, tibbi-sosial və regional xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirmək məqsədilə aparılmış tədqiqat işi haqqında məlumat verilmişdir. Bu məqsədlə əhalinin 2023-cü il ərzində diabet fonunda xronik böyrək xəstəliyindən bütün ölüm halları təhlil edilmişdir. Qruplaşdırma cinsiyyətə, yaşa, təhsilə və yaşayış yerinə görə aparılmışdır. Tədqiqat göstərmişdir ki, Azərbaycanda şəkərli diabet fonunda XBX-dən ölüm səviyyəsi hər 100 min nəfərə 1,01±0,10 olmuşdur. Göstərici kişilər arasında hər 100 min nəfərə 0,97±0,14, qadınlar arasında isə 1,06±0,14 təşkil etmişdir. Ölüm səviyyəsi təhsil səviyyəsindən asılı olaraq hər 100 min nəfərə 0,55±0,27– 1,68±0,18, yaşdan asılı olaraq 0-6,48±1,18 intervalında dəyişmişdir. Regional baxımdan ən yüksək göstəricilər Mil-Muğan (3,27±0,79), Gəncə-Daşkəsən (3,02±0,71) və Qarabağ iqtisadi rayonlarında qeydə alınmışdır. Beyləqan və Ağcabədi rayonlarında yüksək nisbi risk müəyyən edilmişdir. Beləliklə Azərbaycanda Şəkərli diabet fonunda XBX-dən ölüm riskinin yaş, təhsil və regionlardan əhəmiyyətli dərəcədə asılı olduğu müəyyən edilmişdir. Ölüm riskinin regional dəyişkənliyi səhiyyə xidmətlərinin əlçatanlığı və risk amillərinin regional xüsusiyyətləri ilə əlaqəli ola bilər. The article presents the results of a study aimed at assessing mortality levels from chronic kidney disease (CKD) associated with diabetes mellitus in Azerbaijan and identifying the demographic, medical-social, and regional characteristics of mortality risk. For this purpose, all deaths related to chronic kidney disease associated with diabetes mellitus registered in 2023 were analyzed. The cases were grouped according to sex, age, educational level, and place of residence. The study showed that the mortality rate from CKD associated with diabetes mellitus in Azerbaijan was 1.01±0.10 per 100,000 population. The indicator was 0.97±0.14 among men and 1.06±0.14 among women. Depending on educational level, mortality rates ranged from 0.55±0.27 to 1.68±0.18 per 100,000 population, while age-related indicators varied within the range of 0–6.48±1.18. From a regional perspective, the highest mortality rates were recorded in the Mil-Mughan (3.27±0.79), Ganja-Dashkasan (3.02±0.71), and Karabakh economic regions. A high relative risk was identified in the Beylagan and Aghjabadi districts. Thus, it was determined that the risk of mortality from chronic kidney disease associated with diabetes mellitus in Azerbaijan significantly depends on age, educational level, and regional factors. Regional variability in mortality risk may be associated with the accessibility of healthcare services and regional characteristics of risk factors. В статье представлены результаты исследования, проведенного с целью оценки уровня смертности от хронической болезни почек (ХБП) на фоне сахарного диабета в Азербайджане, а также выявлению демографических, медико-социальных и региональных особенностей риска смерти. Были проанализированы все случаи смерти от ХПБ на фоне сахарного диабета, зарегистрированные среди населения в 2023 году. Группировка проводилась по полу, возрасту, уровню образования и месту проживания. Результаты исследования показали, что уровень смертности от ХБП на фоне сахарного диабета в Азербайджане составил 1,01±0,10 на 100 тысяч населения. Среди мужчин показатель составил 0,97±0,14, среди женщин – 1,06±0,14 на 100 тысяч населения. В зависимости от уровня образования показатель смертности варьировал от 0,55±0,27 до 1,68±0,18, а в зависимости от возраста — в интервале 0–6,48±1,18. В региональном аспекте наиболее высокие показатели зарегистрированы в Миль-Муганском (3,27±0,79), Гянджа-Дашкесанском (3,02±0,71) и Карабахском экономических районах. Высокий относительный риск был выявлен в Бейлаганском и Агджабединском районах. Таким образом, установлено, что риск смерти от хронической болезни почек на фоне сахарного диабета в Азербайджане существенно зависит от возраста, уровня образования и региональных факторов. Региональная вариабельность риска смертности может быть связана с доступностью медицинских услуг и региональными особенностями факторов риска.

Zitieren

APA

Bayramov, A. (2026). ŞƏKƏRLİ DİABET FONUNDA XRONİK BÖYRƏK XƏSTƏLİYİNDƏN ÖLÜM RİSKİNİN REGİONAL XÜSUSİYYƏTLƏRİ. Azerbaijan Medical Journal, 95-101. https://doi.org/10.34921/amj.2026.2.016

Vancouver

Bayramov A. ŞƏKƏRLİ DİABET FONUNDA XRONİK BÖYRƏK XƏSTƏLİYİNDƏN ÖLÜM RİSKİNİN REGİONAL XÜSUSİYYƏTLƏRİ. Azerbaijan Medical Journal. 2026:95-101. doi:10.34921/amj.2026.2.016

BibTeX
@article{Bayramov2026,
  author = {Bayramov, A.E.},
  title = {ŞƏKƏRLİ DİABET FONUNDA XRONİK BÖYRƏK XƏSTƏLİYİNDƏN ÖLÜM RİSKİNİN REGİONAL XÜSUSİYYƏTLƏRİ},
  journal = {Azerbaijan Medical Journal},
  year = {2026},
  number = {2},
  pages = {95--101},
  doi = {10.34921/amj.2026.2.016}
}
Kostenlos starten →