Technologie pedagogiczne jako układy społeczno-materialne w międzynarodowych szkoleniach przewodników Montessori – wyniki badań etnograficznych i implikacje dla kształcenia nauczycieli
Forum Oświatowe · 07.08.2026 · 39 (1(75)) · 117-144
DOI: 10.34862/fo.2026.1.8 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Forum Oświatowe, online erschienen am 07.08.2026. Verfasst von Jarosław Jendza. Die Arbeit nennt 101 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł przedstawia wyniki badań etnograficznych nad międzynarodowym programem kształcenia przewodników Montessori (AMI) dla poziomu 6–12 lat. Celem analizy jest uchwycenie tego, jak postulowana w pedagogii Montessori transformacja osoby dorosłej jest organizowana w praktyce szkoleniowej oraz jak staje się ona możliwa w codziennych konfiguracjach czasu, przestrzeni, relacji i rzeczy. Autor proponuje ujęcie kształcenia nauczycieli nie w kategoriach „modelu” ani „strategii dydaktycznych”, lecz jako technologii pedagogicznych rozumianych jako układy społeczno-materialne, inspirowane koncepcją technologii scholastycznych Masscheleina i Simonsa oraz perspektywą teorii aktora-sieci. Materiał empiryczny obejmuje uczestnictwo autora w dwóch programach szkoleniowych (łącznie 750 godzin), systematyczną obserwację uczestniczącą, notatki terenowe oraz 25 wywiadów pogłębionych z uczestnikami z 19 krajów. Wyniki przedstawiono jako ilustracje siedmiu technologii pedagogicznych: (1) Praca różnicy i jej znoszenie poprzez rzeczy edukacyjne, (2) Zawieszenie codzienności i separacja, (3) Protokół studiowania, (4) Powtórzenie, które robi różnicę, (5) Profanacja, (6) Tworzenie notatek z podróży, (7) Egzaminowanie jako rytuał przejścia. W konkluzji autor argumentuje, że perspektywa technologii pedagogicznych pozwala interesująco opisać formacyjne (a nie tylko kompetencyjne) wymiary kształcenia nauczycieli, a zarazem ujawnia jego normatywność oraz ryzyka: przesunięcie od formacji ku subtelnej normalizacji, podatność na atrakcyjne, lecz słabo ugruntowane narracje edukacyjne oraz możliwość reprodukcji ortodoksji poprzez określone protokoły, certyfikację i rytuały oceniania. Artykuł formułuje implikacje dla badań nad kształceniem nauczycieli, wskazując potrzebę mapowania technologii formacyjnych w różnych kontekstach oraz analizy granicy między transformacją a indoktrynacją.
Zitieren
APA
Jendza, J. (2026). Technologie pedagogiczne jako układy społeczno-materialne w międzynarodowych szkoleniach przewodników Montessori – wyniki badań etnograficznych i implikacje dla kształcenia nauczycieli. Forum Oświatowe, 39(1(75)), 117-144. https://doi.org/10.34862/fo.2026.1.8
Vancouver
Jendza J. Technologie pedagogiczne jako układy społeczno-materialne w międzynarodowych szkoleniach przewodników Montessori – wyniki badań etnograficznych i implikacje dla kształcenia nauczycieli. Forum Oświatowe. 2026;39(1(75)):117-144. doi:10.34862/fo.2026.1.8
BibTeX
@article{Jendza2026,
author = {Jendza, Jarosław},
title = {Technologie pedagogiczne jako układy społeczno-materialne w międzynarodowych szkoleniach przewodników Montessori – wyniki badań etnograficznych i implikacje dla kształcenia nauczycieli},
journal = {Forum Oświatowe},
year = {2026},
volume = {39},
number = {1(75)},
pages = {117--144},
doi = {10.34862/fo.2026.1.8}
}
EUVIMED