Sto lat instytucji dzielnicowego w Polsce. Od modelu administracyjno-kontrolnego do partnerstwa z lokalną społecznością
De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obronności · 28.07.2026 · 12 (1) · 117-130
DOI: 10.34739/dsd.2026.01.07 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obronności, online erschienen am 28.07.2026. Verfasst von Tomasz Czaja.
Abstract (Originalsprache)
W 2026 r. przypada setna rocznica formalnego wprowadzenia instytucji dzielnicowego do polskiego systemu bezpieczeństwa wewnętrznego. Artykuł koncentruje się na ewolucji roli tego typu funkcjonariusza od modelu kontrolno-administracyjnego aż do koncepcji policjanta pierwszego kontaktu, opierającego swoje działania na założeniach strategii community policing. Analiza obejmuje okres od II Rzeczypospolitej, poprzez Polską Rzeczpospolitą Ludową i transformację ustrojową, po współczesny wzorzec funkcjonowania Policji. Wykazano, że przemiany instytucji dzielnicowego miały charakter stopniowy i niejednorodny. Mimo zaistniałych na przestrzeni stulecia istotnych zmian normatywnych, utrzymały się elementy pochodzące z wcześniejszych sposobów działania. Zastosowana analiza w ujęciu historyczno-instytucjonalnym pozwoliła na stwierdzenie, że w służbie policyjnego gospodarza rejonu formalnie dominuje model partnerski, chociaż w praktyce jest ograniczany z powodów biurokratycznych i organizacyjnych. Powyższe wpływa na rzeczywisty charakter relacji między Policją a obywatelami i stanowi wyzwanie dla obecnych systemów bezpieczeństwa lokalnego. W szczególności ograniczenia te wynikają z przeciążenia dzielnicowego szerokim zakresem zadań, które często wykraczają poza jego podstawową rolę, ograniczonej autonomii operacyjnej policjanta oraz napięcia między oczekiwaniami reprezentowanej instytucji a potrzebami lokalnej społeczności.
Zitieren
APA
Czaja, T. (2026). Sto lat instytucji dzielnicowego w Polsce. Od modelu administracyjno-kontrolnego do partnerstwa z lokalną społecznością. De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obronności, 12(1), 117-130. https://doi.org/10.34739/dsd.2026.01.07
Vancouver
Czaja T. Sto lat instytucji dzielnicowego w Polsce. Od modelu administracyjno-kontrolnego do partnerstwa z lokalną społecznością. De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obronności. 2026;12(1):117-130. doi:10.34739/dsd.2026.01.07
BibTeX
@article{Czaja2026,
author = {Czaja, Tomasz},
title = {Sto lat instytucji dzielnicowego w Polsce. Od modelu administracyjno-kontrolnego do partnerstwa z lokalną społecznością},
journal = {De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obronności},
year = {2026},
volume = {12},
number = {1},
pages = {117--130},
doi = {10.34739/dsd.2026.01.07}
}
EUVIMED