Kara Dere Havzasının (Erzincan) Analitik Hiyerarşi Süreci Metoduyla Heyelan Duyarlılık Analizi
Black Sea Journal of Engineering and Science · 15.07.2026 · 9 (4) · 1954-1969
DOI: 10.34248/bsengineering.1977833 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Black Sea Journal of Engineering and Science, online erschienen am 15.07.2026. Verfasst von Muhammet Enes Yanık und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 60 Literaturangaben. Gefördert von: Atatürk Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi.
Abstract (Originalsprache)
Doğa kaynaklı afetlerin başında gelen heyelanlar, can ve mal kayıplarına neden olan önemli bir kütle hareketidir. Bu çalışmanın amacı, Erzincan Ovası'nın kuzeybatısında yer alan Kara Dere Havzası'nın heyelan duyarlılık analizini gerçekleştirerek olası riskli alanları mekânsal olarak belirlemektir. Araştırmada Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknolojisi kullanılmıştır. Model kapsamında heyelanı tetikleyen eğim, yağış, litoloji, NDVI, eğim şekli, akarsuya mesafe, arazi kullanımı, yükselti, büyük toprak grupları, bakı ve yollara mesafe olmak üzere 11 farklı parametre değerlendirilmiştir. AHS yöntemiyle yapılan ağırlıklandırma sonucunda heyelan oluşumunda en etkili faktörlerin eğim (%25,10) ve yağış (%19,20) olduğu tespit edilmiştir. Üretilen duyarlılık haritasının doğruluk değerlendirmesi için çalışma alanındaki geçmiş heyelan envanteri rastgele ikiye bölünerek %70 eğitim ve %30 test verisi olarak kullanılmıştır. Alıcı İşletim Karakteristiği (ROC) eğrisi ve Eğri Altında Kalan Alan (AUC) tekniği ile yapılan doğrulama sonucunda 0.799 AUC değeri elde edilmiş olup, modelin bilimsel olarak kabul edilebilir ve güvenilir bir tahmin kapasitesine sahip olduğu kanıtlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre havzanın %43'ünün çok fazla ve riskli, %34'ünün orta derecede riskli, %23'ünün ise az ve çok az riskli alanlardan oluştuğu saptanmıştır. En riskli bölgelerin havzanın kuzeyi ve kuzeydoğusundaki yüksek eğimli araziler olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, Erzincan-Kelkit karayolunun belirli kesimlerinin yüksek riskli bölgede yer aldığı görülürken, geçmişteki heyelan sonrası kurulan Ahmetli Köyü afet evlerinin düşük riskli alanda bulunduğu doğrulanmıştır. Elde edilen bu duyarlılık haritasının, gelecekteki bölgesel ve mekânsal planlamalar ile afet risk yönetimi çalışmalarına önemli bir bilimsel altlık oluşturması öngörülmektedir.
Förderung
- Atatürk Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi
Zitieren
APA
Yanık, M. E., & Kopar, İ. (2026). Kara Dere Havzasının (Erzincan) Analitik Hiyerarşi Süreci Metoduyla Heyelan Duyarlılık Analizi. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(4), 1954-1969. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1977833
Vancouver
Yanık ME, Kopar İ. Kara Dere Havzasının (Erzincan) Analitik Hiyerarşi Süreci Metoduyla Heyelan Duyarlılık Analizi. Black Sea Journal of Engineering and Science. 2026;9(4):1954-1969. doi:10.34248/bsengineering.1977833
BibTeX
@article{Yank2026,
author = {Yanık, Muhammet Enes and Kopar, İbrahim},
title = {Kara Dere Havzasının (Erzincan) Analitik Hiyerarşi Süreci Metoduyla Heyelan Duyarlılık Analizi},
journal = {Black Sea Journal of Engineering and Science},
year = {2026},
volume = {9},
number = {4},
pages = {1954--1969},
doi = {10.34248/bsengineering.1977833}
}
EUVIMED