Doğu Anadolu'da PM₂.₅ Konsantrasyonlarının Mevsimsel Değişimi ve WHO/AB Hava Kalitesi Eşikleriyle Karşılaştırılması: CAMS EAC4 Yeniden Analizi (2003–2024)
Black Sea Journal of Engineering and Science · 15.07.2026 · 9 (4) · 2079-2093
DOI: 10.34248/bsengineering.1956606 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Black Sea Journal of Engineering and Science, online erschienen am 15.07.2026. Verfasst von Ertuğrul Gül. Die Arbeit nennt 29 Literaturangaben. Gefördert von: Hakkari Üniversitesi.
Abstract (Originalsprache)
Doğu Anadolu Bölgesi’nde PM2.5 izleme altyapısının yetersizliği, bölgesel ince partikül madde dinamiklerinin değerlendirilmesini güçleştirmektedir. Bu çalışmada Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) EAC4 yeniden analiz verisi kullanılarak 2003–2024 dönemine ait PM2.5 konsantrasyonlarının mevsimsel değişimi ile WHO 2021 ve AB hava kalitesi eşikleriyle karşılaştırılmıştır. Yirmi iki yıllık dönem boyunca bölgesel yıllık ortalama PM2.5 değeri 16,43 µg/m³ olup WHO 2021 yıllık kılavuz değerinin (5 µg/m³) 3,29 katıdır. Aylık klimatoloji Nisan’da 23,46 µg/m³ zirve değeriyle belirgin bir mevsimsel döngü ortaya koymakta; İlkbahar ortalaması (22,17 µg/m³) diğer mevsimleri geride bırakmaktadır. Bu örüntü Kuzey Afrika ve Orta Doğu kökenli çöl tozu taşınımıyla tutarlıdır. Kış mevsimi 13,50 µg/m³ ile beklentilerin aksine yıl içindeki en düşük dönem olmuştur. Mann-Kendall trend testi yıllık ve mevsimsel serilerin hiçbirinde istatistiksel anlamlı eğilim saptamamıştır (tüm p>0,05). İncelenen 22 yılın tamamında yıllık değerler hem WHO yıllık kılavuzunu hem de AB 2030 yıllık limit değerini (10 µg/m³) aşmıştır. Günlük ölçekte WHO 15 µg/m³ kılavuz değeri ortalama 165 gün/yıl, AB 2030 günlük 25 µg/m³ limit değeri ise ortalama 45 gün/yıl aşılmıştır. WHO kılavuzuna ulaşmak için dönem ortalamasında %69, AB 2030 limit değerine ulaşmak için %39 azaltma gerekmektedir. Türkiye’de PM2.5 için bağlayıcı ulusal limit değer bulunmaması bölgesel hava kalitesi yönetiminde kritik bir politika boşluğunu sürdürmektedir.
Förderung
- Hakkari Üniversitesi
Zitieren
APA
Gül, E. (2026). Doğu Anadolu'da PM₂.₅ Konsantrasyonlarının Mevsimsel Değişimi ve WHO/AB Hava Kalitesi Eşikleriyle Karşılaştırılması: CAMS EAC4 Yeniden Analizi (2003–2024). Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(4), 2079-2093. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1956606
Vancouver
Gül E. Doğu Anadolu'da PM₂.₅ Konsantrasyonlarının Mevsimsel Değişimi ve WHO/AB Hava Kalitesi Eşikleriyle Karşılaştırılması: CAMS EAC4 Yeniden Analizi (2003–2024). Black Sea Journal of Engineering and Science. 2026;9(4):2079-2093. doi:10.34248/bsengineering.1956606
BibTeX
@article{Gl2026,
author = {Gül, Ertuğrul},
title = {Doğu Anadolu'da PM₂.₅ Konsantrasyonlarının Mevsimsel Değişimi ve WHO/AB Hava Kalitesi Eşikleriyle Karşılaştırılması: CAMS EAC4 Yeniden Analizi (2003–2024)},
journal = {Black Sea Journal of Engineering and Science},
year = {2026},
volume = {9},
number = {4},
pages = {2079--2093},
doi = {10.34248/bsengineering.1956606}
}
EUVIMED