Kömür Yığınlarında Kendiliğinden Yanma Sürecinin Çok Ölçekli Matematiksel ve Sayısal Modellemesine İlişkin Bir Derleme
Black Sea Journal of Engineering and Science · 15.07.2026 · 9 (4) · 2108-2121
DOI: 10.34248/bsengineering.1889118 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Black Sea Journal of Engineering and Science, online erschienen am 15.07.2026. Verfasst von Deniz Adigüzel und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 80 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Düşük sıcaklıklarda gerçekleşen kömür oksidasyonu, kömürün kendi kendine ısınmasına ve nihayetinde kendiliğinden yanmasına (spontaneous combustion, sponcom) yol açan temel ekzotermik süreçtir. Bu olgu; kömürün üretimi, depolanması ve taşınması sırasında önemli güvenlik riskleri oluşturmakta, çevresel etkiler ve ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Kendiliğinden yanma; ısı üretimi, oksijen difüzyonu ve konvektif taşınımı, gözenek ölçeğinde reaksiyon kinetiği ve gaz oluşumunu içeren çok ölçekli bir fizikokimyasal süreçtir. Son yıllarda matematiksel modelleme ve Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği (CFD) alanındaki gelişmeler, kömür yığınlarında meydana gelen ısı birikimi, oksijen taşınımı ve gaz üretim mekanizmalarının daha bütüncül ve gerçekçi biçimde analiz edilmesine olanak sağlamıştır. Bu derlemede, kömürün kendi kendine ısınma ve kendiliğinden yanma eğilimini açıklamak ve öngörmek amacıyla geliştirilen deneysel yöntemler, analitik modeller ve sayısal simülasyon yaklaşımları sistematik olarak değerlendirilmiştir. Modellerin temel varsayımları, çözüm stratejileri, güçlü yönleri ve sınırlılıkları karşılaştırmalı biçimde analiz edilmiştir. Değerlendirme sonuçları, kendiliğinden yanma riskinin yalnızca makroskobik sıcaklık artışı ile açıklanamayacağını; atomik ölçekte başlayan oksidasyon reaksiyonlarının gözenek ve parçacık ölçeklerinde gelişerek yığın ölçeğinde kritik ısı birikimi ve termal kaçışa yol açtığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, saha ölçeğinde erken risk tahmini ve etkin yangın yönetimi için geliştirilecek bütünleşik ve öngörücü dijital kömür yığını modellerine güçlü bir bilimsel temel sunmaktadır.
Zitieren
APA
Adigüzel, D., Tüylü, S., & Demir, İ. (2026). Kömür Yığınlarında Kendiliğinden Yanma Sürecinin Çok Ölçekli Matematiksel ve Sayısal Modellemesine İlişkin Bir Derleme. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(4), 2108-2121. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1889118
Vancouver
Adigüzel D, Tüylü S, Demir İ. Kömür Yığınlarında Kendiliğinden Yanma Sürecinin Çok Ölçekli Matematiksel ve Sayısal Modellemesine İlişkin Bir Derleme. Black Sea Journal of Engineering and Science. 2026;9(4):2108-2121. doi:10.34248/bsengineering.1889118
BibTeX
@article{Adigzel2026,
author = {Adigüzel, Deniz and Tüylü, Serkan and Demir, İsmail},
title = {Kömür Yığınlarında Kendiliğinden Yanma Sürecinin Çok Ölçekli Matematiksel ve Sayısal Modellemesine İlişkin Bir Derleme},
journal = {Black Sea Journal of Engineering and Science},
year = {2026},
volume = {9},
number = {4},
pages = {2108--2121},
doi = {10.34248/bsengineering.1889118}
}
EUVIMED