Keloğlan’ın Hilebaz Kimliği ve Monomit Yapısı Üzerine Bir İnceleme
Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi · 30.07.2026 · 10 (2) · 1118-1131
DOI: 10.34083/akaded.1958925 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, online erschienen am 30.07.2026. Verfasst von Serdar Gürçay. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben. Gefördert von: Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir..
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Tahir Alangu’nun derlediği Keloğlan masallarında görülen hilebaz (trickster) kahraman tipini Joseph Campbell’ın “kahramanın yolculuğu” (monomit) modeli bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Keloğlan’ın geleneksel epik kahraman modelinden farklı olarak anlatının başlangıcından itibaren zekâ, kurnazlık, mizah ve toplumsal uyum becerileriyle donatılmış bir halk kahramanı olduğu ileri sürülmektedir. Bu bağlamda Campbell’ın kahraman modeli, Keloğlan masallarına anlatı yapısını destekleyen yardımcı bir çözümleme modeli olarak değerlendirilmiştir. Araştırma, Tahir Alangu’nun Keloğlan Masalları adlı eserinde yer alan dört masalla sınırlandırılmıştır. Bu masalların seçilmesinde, Keloğlan’ın hilebaz özelliklerini, zekâya dayalı mücadele anlayışını ve statü dönüşümü temalarını yansıtmaları etkili olmuştur. Bunun yanı sıra her masalın Keloğlan’ı farklı bir güç odağıyla karşı karşıya getirmesi, kahraman tipinin çeşitli yönlerden incelenmesine imkân sağlamıştır. Çalışmada, nitel metin çözümleme yöntemi kullanılmış olup masallar; kahramanın yolculuğu aşamaları, hilebaz arketipi, mizah, güç ilişkileri ve toplumsal yükselme ölçütleri açısından mercek altına alınmıştır. İnceleme sonucunda, Keloğlan’ın fiziksel güçten ziyade zekâ, aldatma, oyun kurma ve dikey yükselme özellikleriyle öne çıktığı tespit edilmiştir. Ayrıca Keloğlan’ın anlatı boyunca farklı güç odaklarına karşı halk zekâsını temsil eden bir figür olarak konumlandığı görülmüştür. Bu yönüyle Keloğlan’ın, geleneksel kahramandan ziyade Türk halk anlatı geleneğine özgü bir hilebaz bir kahraman tipi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Förderung
- Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.
Zitieren
APA
Gürçay, S. (2026). Keloğlan’ın Hilebaz Kimliği ve Monomit Yapısı Üzerine Bir İnceleme. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 10(2), 1118-1131. https://doi.org/10.34083/akaded.1958925
Vancouver
Gürçay S. Keloğlan’ın Hilebaz Kimliği ve Monomit Yapısı Üzerine Bir İnceleme. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi. 2026;10(2):1118-1131. doi:10.34083/akaded.1958925
BibTeX
@article{Gray2026,
author = {Gürçay, Serdar},
title = {Keloğlan’ın Hilebaz Kimliği ve Monomit Yapısı Üzerine Bir İnceleme},
journal = {Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {2},
pages = {1118--1131},
doi = {10.34083/akaded.1958925}
}
EUVIMED