Tarihî Türk Sözlüklerinde “Kuş” Adlarının Sözlükbirimsel Karşılaştırması
Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi · 30.07.2026 · 10 (2) · 1210-1230
DOI: 10.34083/akaded.1958670 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, online erschienen am 30.07.2026. Verfasst von Ravza Kaygusuz. Die Arbeit nennt 27 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, tarihî Türk sözlüklerinde yer alan kuş adlarını sözlükbirimsel açıdan incelemeyi ve sözlüklerdeki kuş adlarının ortak yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada Dîvânu Lugâti't-Türk, Mukaddimetü’l-Edeb, İbn-i Mühenna, Codex Cumanicus, Kitabü'l-İdrak li-Lisani'l-Etrak, Et-Tuhfetü'z-Zekiyye fi'l-Lugâti't-Türkiyye, El-Kavaninü'l-Külliye Li-zabti'l-Lügati't-Türkiyye, Kitābu Bulġatu'l-Muştāḳ fì Luġati't-Türk we'l-Kıfçāḳ, Kitâb-ı Mecmû-ı Tercümân-ı Türkî ve Acemî ve Mugalî ile Ed-Durretu'l-Muḍîa fi'l-Luġati't-Türkiyye olmak üzere toplam on tarihî sözlük esas alınmıştır. Araştırmada kuş kavram alanına ait sözlükbirimler taranmış ve sözlüklerde en az altı tane ortaklığın yer aldığı kuş adları çalışmaya dahil edilmiştir. Belirlenen kuş adlarının bulunduğu sayfa numaraları, tanımları, anlam özellikleri ve anlam birimcikleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Sözlükbirim kavramı esas alınarak kuş adlarının tarihî Türk lehçelerindeki kullanım şekilleri, anlamsal ilişkileri ve söz varlığındaki süreklilik durumları da detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. İnceleme neticesinde bazı kuş adlarının tarihî süreç açısından biçim ve anlamını koruyarak günümüze kadar ulaştığı, bazılarının da anlam değişmesine uğradığı tespit edilmiştir. Nitekim çalışma, tarihî Türk sözlüklerinde yer alan kuş sözlükbirimlerini karşılaştırmalı şekilde bir araya getirerek Türkçenin söz varlığındaki devamlılığı ve değişimleri ortaya koyması açısından önem taşımakta ve Türk dili tarihi, sözlük bilim ve anlam bilimi çalışmalarına da katkı sağlayacak niteliktedir.
Zitieren
APA
Kaygusuz, R. (2026). Tarihî Türk Sözlüklerinde “Kuş” Adlarının Sözlükbirimsel Karşılaştırması. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 10(2), 1210-1230. https://doi.org/10.34083/akaded.1958670
Vancouver
Kaygusuz R. Tarihî Türk Sözlüklerinde “Kuş” Adlarının Sözlükbirimsel Karşılaştırması. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi. 2026;10(2):1210-1230. doi:10.34083/akaded.1958670
BibTeX
@article{Kaygusuz2026,
author = {Kaygusuz, Ravza},
title = {Tarihî Türk Sözlüklerinde “Kuş” Adlarının Sözlükbirimsel Karşılaştırması},
journal = {Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {2},
pages = {1210--1230},
doi = {10.34083/akaded.1958670}
}
EUVIMED