Avar Toplumunda Mevlid (Azerbaycan Örneği)
Trabzon İlahiyat Dergisi · 29.06.2026 · 13 (1) · 147-168
DOI: 10.33718/tid.1884600 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Trabzon İlahiyat Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Osman Kalan und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 34 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Türk Din Musiki sahasında yapılan akademik çalışmalar incelendiğinde, bu çalışmaların büyük ölçüde Türkiye merkezli olduğu görülmektedir. Bu çerçevede özellikle cami ve tekke musikisi geleneklerine yönelik araştırmalar ön plana çıkmaktadır. Türkiye dışında yaşayan Türkî toplulukların dinî musiki uygulamalarına dair çalışmalar ise sınırlı kaldığı anlaşılmaktadır. Oysa farklı coğrafyalarda varlığını sürdüren bu topluluklar, yerel unsurlarla etkileşim içine girerek kendilerine özgü icra gelenekleri geliştirmişlerdir. Bu bağlamda, Azerbaycan’da yaşayan Avar toplumunda sürdürülen mevlid icraları, bu bakımdan literatürde yeterince ele alınmamış alanlardan biri olarak dikkat çekmektedir. Bu eksiklikten hareketle çalışmada, Azerbaycan’ın Zaqatala ve çevresinde yaşayan Avar toplumuna ait mevlid icraları dinî musiki bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın veri kaynağını saha gözlemleri, yarı yapılandırılmış görüşmeler ile ses ve video kayıtları oluşturmuştur. Alan çalışması sırasında Avar mevlid geleneğine ait birden fazla icra örneği tespit edilmiştir. Ancak bu çalışmada, söz konusu örnekler arasından kadim nitelik taşıdığı değerlendirilen bir icra üzerinde durulmuştur. Diğer icra örneklerinin ise devam eden tez çalışması kapsamında ayrıntılı biçimde ele alınması planlanmaktadır. Elde edilen bulgular, Avar toplumunda mevlidin yalnızca yazılı bir metin olmadığını; belirli dinî ve toplumsal merasimler çerçevesinde icra edilen köklü bir gelenek olduğunu ortaya koymuştur. Söz konusu icranın müzikal analizi tarafımızca yapılmış; notaya aktarılarak istifadeye sunulmuştur. Ayrıca paralel aralıklar ve zemin sesler aracılığıyla şekillenen ezgi merkezli çok seslilik anlayışının hâkim olduğu görülmektedir. Söz konusu ezgisel yapı ve çok seslilik anlayışı, bölgeye özgü bir icra tavrının yansıması olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak bu çalışma, Avar mevlid geleneğini saha verilerine dayalı biçimde ortaya koymaktadır. Türk Din Musiki literatüründe yerel icra geleneklerinin çeşitliliğini göstermesi bakımından katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu yönüyle araştırma, farklı coğrafyalarda sürdürülen dinî musiki uygulamalarının karşılaştırmalı olarak incelenmesine zemin hazırlamaktadır.
Zitieren
APA
Kalan, O., & Tıraşcı, M. (2026). Avar Toplumunda Mevlid (Azerbaycan Örneği). Trabzon İlahiyat Dergisi, 13(1), 147-168. https://doi.org/10.33718/tid.1884600
Vancouver
Kalan O, Tıraşcı M. Avar Toplumunda Mevlid (Azerbaycan Örneği). Trabzon İlahiyat Dergisi. 2026;13(1):147-168. doi:10.33718/tid.1884600
BibTeX
@article{Kalan2026,
author = {Kalan, Osman and Tıraşcı, Mehmet},
title = {Avar Toplumunda Mevlid (Azerbaycan Örneği)},
journal = {Trabzon İlahiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {13},
number = {1},
pages = {147--168},
doi = {10.33718/tid.1884600}
}
EUVIMED