DKAB Öğretmenlerinin Kur’an Öğretimi Yeterlikleri Üzerine Nitel Bir Araştırma: ‘Harflerin Mahreçleri ve Sıfatları Olgusundan Aktif Yararlanma’ Projesi Seminerleri Örneği
Trabzon İlahiyat Dergisi · 29.06.2026 · 13 (1) · 7-39
DOI: 10.33718/tid.1879687 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Trabzon İlahiyat Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Mustafa Kılıç und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 67 Literaturangaben. Gefördert von: İstanbul Üsküdar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü.
Abstract (Originalsprache)
Tecvid literatüründe, Kur’an tilavetinin sıhhati için harflerin mahreçlerinin ve sıfatlarının bilinmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak mezkûr bilgilerin yalnızca teorik düzeyde öğrenilmesi yeterli görülmemiş; harflerin eda keyfiyetinin, bir fem-i muhsinden müşâfehe yoluyla talim edilerek uygulamaya dayalı biçimde pekiştirilmesinin zorunlu olduğu savunulmuştur. Makalede, Kur’an öğretiminde mahreç-sıfat bilgisinden aktif biçimde yararlanmanın, öğretmen yeterliklerine ve öğretim sürecine katkısı nitel araştırma yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma, İstanbul/Üsküdar İlçe Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda görev yapan Kur’ân-ı Kerîm dersi öğretmenlerinin mesleki yeterliklerini desteklemek üzere bir yıl süreyle yürütülen “Kur’an Öğretiminde Harflerin Mahreçleri ve Sıfatları Olgusundan Aktif Yararlanmanın Eğitime Katkısı Ar-Ge Projesi” çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya gönüllü olarak katılan yirmi altı Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretmeninin, proje sürecine ve elde ettikleri kazanımlara ilişkin görüşleri, nitel özel durum araştırması yöntemiyle değerlendirilmiştir. Proje kapsamında yapılan seminerlerde katılımcıların öğrenci, araştırmacıların eğitmen rolünü üstlendiği model esas alınmış; mahreç-sıfat konuları teorik boyutta işlenirken aynı zamanda toplu okuma ve bireysel dinleme metoduyla, öğrenilen bilgilerin sınıf ortamına aktif aktarımı uygulamalı şekilde gösterilmiştir. Araştırma bulgularında, öğretmenlerin tamamının Kur’an öğretiminde mahreç-sıfat bilgisini temel yeterlik alanı saydıkları ve zikredilen bilginin uygulamalı biçimde talim edilmesinin önemine dikkat çektikleri görülmüştür. Katılımcıların tamamına yakını, teori ile uygulamanın bütünleştiği süreçte bizzat tecrübe yoluyla edindikleri kazanımları, kendi sınıflarındaki öğretim sürecine aktarabileceklerini belirtmiştir. Bununla birlikte öğretmenlerin büyük çoğunluğu, bir yıllık eğitim müddetinin kısıtlı kaldığına değinmiştir. Bazı katılımcılar ise hem hâlihazırdaki hatalı telaffuz alışkanlıklarını düzeltme hem de küçük yaş gruplarına yönelik uygulama geliştirme konusunda daha fazla zamana ve desteğe ihtiyaç duyduklarını dile getirmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda; mahreç-sıfat bilgisinden aktif yararlanmayı esas alan, teorik temeli uygulama becerisiyle bütünleştiren ve haftalık birer blok ders hâlinde iki yıla yayılan hizmet içi eğitim programlarının düzenlenmesinin uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Buna ilaveten düzenlenen eğitimlerin, öğretmenlerin ders verdikleri farklı yaş grubundaki öğrencilerin ihtiyaçları dikkate alınarak çeşitlendirilmesinin önemi ortaya konmuştur. Netice itibarıyla çalışmanın gerek akademik araştırmalara gerekse alan uygulamalarına rehberlik edebilecek nitelikte bulgular sunduğu anlaşılmıştır.
Förderung
- İstanbul Üsküdar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
Zitieren
APA
Kılıç, M., & Gürel, R. (2026). DKAB Öğretmenlerinin Kur’an Öğretimi Yeterlikleri Üzerine Nitel Bir Araştırma: ‘Harflerin Mahreçleri ve Sıfatları Olgusundan Aktif Yararlanma’ Projesi Seminerleri Örneği. Trabzon İlahiyat Dergisi, 13(1), 7-39. https://doi.org/10.33718/tid.1879687
Vancouver
Kılıç M, Gürel R. DKAB Öğretmenlerinin Kur’an Öğretimi Yeterlikleri Üzerine Nitel Bir Araştırma: ‘Harflerin Mahreçleri ve Sıfatları Olgusundan Aktif Yararlanma’ Projesi Seminerleri Örneği. Trabzon İlahiyat Dergisi. 2026;13(1):7-39. doi:10.33718/tid.1879687
BibTeX
@article{Kl2026,
author = {Kılıç, Mustafa and Gürel, Ramazan},
title = {DKAB Öğretmenlerinin Kur’an Öğretimi Yeterlikleri Üzerine Nitel Bir Araştırma: ‘Harflerin Mahreçleri ve Sıfatları Olgusundan Aktif Yararlanma’ Projesi Seminerleri Örneği},
journal = {Trabzon İlahiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {13},
number = {1},
pages = {7--39},
doi = {10.33718/tid.1879687}
}
EUVIMED