EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Sartre’ın Faulkner Eleştirisine Bir Karşı-Okuma: Ses ve Öfke’de Zaman

M. Zeynep Esenyel, Adnan Esenyel

BEÜ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ · 30.06.2026 · 13 (1) · 81-106

DOI: 10.33460/beuifd.1889595 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift BEÜ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von M. Zeynep Esenyel und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 12 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, Jean-Paul Sartre’ın, William Faulkner’ın Ses ve Öfke adlı romanı üzerine geliştirdiği zaman merkezli eleştirilerini, yine Sartre’ın kendi felsefesi ışığında ters yüz eden bir karşı-okuma denemesi sunmaktadır. Ses ve Öfke, Compson ailesinin çöküşünü farklı bilinç kiplerini temsil eden dört anlatıcının perspektifinden bilinç akışı tekniğiyle betimler. Roman, nedensel bir hikâye çizgisi kurmak yerine zamansal kırılmalar ve dağılmış öznel deneyimler etrafında şekillenir; bu nedenle metin, yalnızca modernist bir anlatı olarak değil aynı zamanda bilinç deneyiminin sınırlarını yoklayan felsefi bir deneme olarak da okunabilir. Buna karşın Sartre, “Ses ve Öfke Üzerine: Faulkner’ın Eserlerinde Zaman” başlıklı makalesinde bu yaklaşımı reddeder ve Faulkner’ın zamanını durağan, karakterlerini ise geçmişin ağırlığı altında donmuş ve özgürlükten yoksun edilgen varlıklar olarak değerlendirir. Sartre, Faulkner’ın romanını öncelikle estetik bir problem olarak değil temelde metafizik bir yanılgı olarak betimler. Ona göre bilinç akışı tekniği ve zamanın kurgulanış biçimi salt edebî tercihler değildir; bunlar aynı zamanda sorunlu bir zaman metafiziğinin ifadesidir. Sartre’ın Faulkner’ı, karakterleri geleceksizliğe mahkûm eden kapalı bir zaman anlayışıyla suçlamasına karşılık bu makalede Faulkner’ın zaman kurgusunun bir yoksunluk ya da metafizik bir kapanmanın aksine bilinç yapılarının farklı ontolojik düzeylerini ifşa eden çok katmanlı bir deneyim alanı oluşturduğunu ileri süreceğiz. Bu doğrultuda Ses ve Öfke’nin ana karakterinden Benjy, Quentin, Jason ve Dilsey’in zaman deneyimleri, Sartre’ın bilinç, hiçlik ve namevcudiyet kavramları eşliğinde yeniden yorumlanmaktadır. Bu bağlamda bir yandan Benjy’nin zamansız olan duyusal bilincinin Sartre’ın büyüsel dünya olarak ifade ettiği algılama biçiminin ilksel bir görünümüne işaret ettiğini ortaya koyarken; diğer yandan Quentin’in bilincinin ise Benjy’in ötesine geçen duyguların refleksif düzeydeki büyüsel dünyasına sığınan trajik bir varoluşu temsil ettiğini ve Jason’ın bilincinin de zamanı hız ve para mantığıyla kavrayan katı araçsal bilinç tipine karşılık geldiğini iddia edeceğiz. Tüm bu karşıtlıklar, kitabın gizil ve belirleyici karakteri olan kız kardeş Caddy’nin yokluğu çevresinde şekillenen duygulanımsal yapılarla birlikte ele alınarak Sartre’ın duygu felsefesi üzerinden temellendirilecektir. Özellikle Caddy’nin yokluğu etrafında örülen duygusal yapılar, karakterlerin zamansallıkla kurdukları bağın yalnızca psikolojik değil fakat aynı zamanda ontolojik bir belirlenime de sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu açıdan değerlendirildiğinde çalışma, Faulkner’ın karakterlerinin gerçekten de Sartre’ın öne sürdüğü gibi tümüyle gelecek ufkundan yoksun olup olmadıklarını tartışmaya davet etmektedir. Makale, romanda bir gelecek bulunmadığını ileri süren Sartre’ın iddiasına karşı geleceğin bir namevcudiyet alanı olarak var olduğunu savunarak, Faulkner’ın gelecek zamanı bütünüyle dışlamadığını aksine bir kayıp ve ertelenmiş bir anlam alanı olarak yeniden kurduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma ayrıca Sartre’ın Faulkner yorumunun sınırlarını görünür kılarak, Faulkner’ın zamanın birey üzerindeki ezici kuvveti, geleceğin belirsizliği ve özgürlüğün kırılganlığına dair estetik sezgisinin Sartre’ın özgürlük merkezli varoluşçuluğunu nasıl problematize ettiğini de tartışarak Faulkner’da zamanın yalnızca anlatısal bir teknik değil aynı zamanda varoluşsal bir yapı olduğunu göstermektedir. Böylece makale, Ses ve Öfke’nin yalnızca modernist bir anlatı değil fakat hiçlik, özgürlük ve zaman üzerine derin bir varoluşsal düşünme alanı sunduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede, Sartre’ın eleştirilerinin ne ölçüde geçerli olduğunu tartışmaya açarak Faulkner’ı bir karşı-okuma üzerinden yeniden değerlendirmeyi hedefliyoruz.

Zitieren

APA

Esenyel, M. Z., & Esenyel, A. (2026). Sartre’ın Faulkner Eleştirisine Bir Karşı-Okuma: Ses ve Öfke’de Zaman. BEÜ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 13(1), 81-106. https://doi.org/10.33460/beuifd.1889595

Vancouver

Esenyel MZ, Esenyel A. Sartre’ın Faulkner Eleştirisine Bir Karşı-Okuma: Ses ve Öfke’de Zaman. BEÜ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ. 2026;13(1):81-106. doi:10.33460/beuifd.1889595

BibTeX
@article{Esenyel2026,
  author = {Esenyel, M. Zeynep and Esenyel, Adnan},
  title = {Sartre’ın Faulkner Eleştirisine Bir Karşı-Okuma: Ses ve Öfke’de Zaman},
  journal = {BEÜ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ},
  year = {2026},
  volume = {13},
  number = {1},
  pages = {81--106},
  doi = {10.33460/beuifd.1889595}
}
Kostenlos starten →