EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Serika'dan Metinlerarasılığa: Abdülkâhir el-Cürcânî Örneği

Müfide AĞIRKAN

BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi · 15.12.2022 · 9 (2) · 389-417

DOI: 10.33460/beuifd.1179697 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 15.12.2022. Verfasst von Müfide AĞIRKAN. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 81 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Metinlerarasılık, modern dönemde özellikle altmışlı yıllarda Batı’da “intertextuality ”, Doğu’da ise “التَّنَاص” (et-tenâs) terimiyle ortaya çıkmış edebî bir terimdir. Terimin klasik Arap edebiyatının ilk dönemlerinden itibaren farklı isimlendirmelerle kendine yer bulduğu görülür. Bu çalışmanın amacı, klasik Arap edebî tenkit geleneğinde serika kapsamında ortaya konan görüşler çerçevesinde Abdülkâhir el-Cürcânî’nin (ö. 471/1078-79) bu kurama yaklaşımını incelemek ve bu kuram çerçevesinde metinlerarasılık terimine karşılık gelen görüşlerini ala almaktır. Bu minvalde çalışma, Abdülkâhir el-Cürcânî’nin edebî eleştiri kapsamında serikaya dair olumlu/olumsuz görüşleri ve bu kurama yaklaşım metotları içerisinde metinlerarasılık kuramını karşılayan görüşleri ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada genel olarak Arap edebî tenkit eserlerinde serika kuramı, özel olarak Abdülkâhir el-Cürcânî’nin metinsel ilişkilere karşılık gelen serika ile ilgili görüşleri sunulmuştur. Serika kuramı başta klasik Arap tenkitçileri olmak üzere ilk dönemlerden itibaren bu kuramın seyrine kısaca değinilerek Cürcânî’de nasıl ele alındığı temellendirilmiştir. Aynı zamanda çalışmada tasvîr, örneklendirme ve betimleme yöntemleri ele alınmakla birlikte Cürcânî nezdinde yer bulan kuramı açıklayan örnek verilere de yer verilmiştir. Buradan hareketle de makalenin asıl gayesi olan metinlerarasılık teriminin aslında ilk olarak altmışlı yıllarda modern dönemde ortaya atılmadığı, aksine klasik dönemlerden beri farklı terimlerde zikredildiği ve bu terimi Cürcânî’de serika kuramı karşıladığı hakikatinin temellendirilmesidir. Dolayısıyla Cürcânî'nin metinlerarasılık ile ilgili görüşlerini bu bağlamda irdelemek, kuramın sanatsal değerini ortaya koyma bakımından önemlidir. Öyle ki serikayı, sanatsal üstünlüğü sağlayan bir nitelik olarak değerlendiren Cürcânî, bu kuramın metinlerarasılık ile örtüşen pek çok örneğini zikretmiştir. Cürcânî'nin nazm teorisi odaklı çalışmaları, metinlerarasılık kuramının bu paradigma çerçevesinde değerlendirilmesini gerekli kılmıştır. Bu minvalde o, metinlerarasılıkla alakalı birçok hususa nazm teorisi bağlamında değinmiştir. Metinlerarasılık olgusu, Abdülkâhir el-Cürcânî'nin Delâilü'l-i‘câz ve Esrârü'l-belâga isimli eserlerinde oldukça yaygın bir kullanım olan “سرقات شعرية” (serikât-ı şi‘riyye) kavramı ekseninde irdelemiştir. Cürcânî'nin bu meseleyi oldukça kapsamlı bir biçimde serika terimi altında karakterize ettiğini ortaya koymak çalışmanın temel sorunsalıdır.

Zitieren

APA

AĞIRKAN, M. (2022). Serika'dan Metinlerarasılığa: Abdülkâhir el-Cürcânî Örneği. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(2), 389-417. https://doi.org/10.33460/beuifd.1179697

Vancouver

AĞIRKAN M. Serika'dan Metinlerarasılığa: Abdülkâhir el-Cürcânî Örneği. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2022;9(2):389-417. doi:10.33460/beuifd.1179697

BibTeX
@article{AIRKAN2022,
  author = {AĞIRKAN, Müfide},
  title = {Serika'dan Metinlerarasılığa: Abdülkâhir el-Cürcânî Örneği},
  journal = {BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi},
  year = {2022},
  volume = {9},
  number = {2},
  pages = {389--417},
  doi = {10.33460/beuifd.1179697}
}
Kostenlos starten →