Kıraat İlminde Mânevî Med Olgusu: Osmanlı Kıraat Mesleklerindeki Uygulanışı ve en-Neşr Muharrirlerinden Yusuf Efendizâde el-Amâsî ile Mustafa el-İzmîrî’nin Bu Konudaki Görüşleri
Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi · 28.03.2026 · 26 (1) · 469-500
DOI: 10.33415/daad.1833889 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, online erschienen am 28.03.2026. Verfasst von Osman Bostan. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 93 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Kıraat farklılıkları usûlî ve ferşî olarak ikiye ayrılır. Ferşî farklılıklar genellikle anlamı etkilerken usûlî farklılıklar ise mânayı pekiştirmeye yönelik birkaç husus dışında tilâvetin ses boyutunu oluşturur. Mânevî med, usûlî konular içinde yer alan ve anlamın ses aracılığıyla pekiştirilmesini sağlayan özgün bir tilâvet unsurudur. Çalışmada mânevî meddin iki alt türü olan medd-i ta‘zîm ve medd-i tebrîe ele alınmıştır. Medd-i ta‘zîm, Osmanlı kıraat mesleklerindeki tatbikatı bakımından; medd-i tebrîe ise Osmanlı kıraat eğitim geleneğinde ve en-Neşr tahrîrâtının şekillenmesinde etkili iki isim olan Yusuf Efendizâde (öl. 1167/1754) ile Mustafa el-İzmîrî (öl. 1155/1742) arasındaki görüş farklılıkları çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmada doküman analizi yöntemiyle temel kaynaklar ve Osmanlı kıraat uygulamaları karşılaştırılmıştır. Bulgular medd-i ta‘zîmin tüm kıraat mesleklerinde takrîb tarikinde uygulandığını; seb‘a ve aşere tariklerinde yer almasa da Îtilâf ve Sûfî mesleklerince ihtiyarî bir vecih olarak benimsendiğini göstermektedir. Efendizâde, lâ-i tebrienin isminin ister fetha üzere mebnî ister merfû ve münevven olsun, her iki durumda da medd-i tebrienin câiz olduğunu savunmuş; İzmîrî ise yalnızca ismin fetha üzere mebnî olduğu lâ’larda geçerli olacağını belirtmiştir. Günümüz kıraat tedrisinde İzmîrî’nin yaklaşımı genel kabul görmüştür.
Zitieren
APA
Bostan, O. (2026). Kıraat İlminde Mânevî Med Olgusu: Osmanlı Kıraat Mesleklerindeki Uygulanışı ve en-Neşr Muharrirlerinden Yusuf Efendizâde el-Amâsî ile Mustafa el-İzmîrî’nin Bu Konudaki Görüşleri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 26(1), 469-500. https://doi.org/10.33415/daad.1833889
Vancouver
Bostan O. Kıraat İlminde Mânevî Med Olgusu: Osmanlı Kıraat Mesleklerindeki Uygulanışı ve en-Neşr Muharrirlerinden Yusuf Efendizâde el-Amâsî ile Mustafa el-İzmîrî’nin Bu Konudaki Görüşleri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi. 2026;26(1):469-500. doi:10.33415/daad.1833889
BibTeX
@article{Bostan2026,
author = {Bostan, Osman},
title = {Kıraat İlminde Mânevî Med Olgusu: Osmanlı Kıraat Mesleklerindeki Uygulanışı ve en-Neşr Muharrirlerinden Yusuf Efendizâde el-Amâsî ile Mustafa el-İzmîrî’nin Bu Konudaki Görüşleri},
journal = {Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi},
year = {2026},
volume = {26},
number = {1},
pages = {469--500},
doi = {10.33415/daad.1833889}
}
EUVIMED