Hadis Edebiyatını Anlamada Derleme Tenkidi Yöntemi ve Stephen Burge
Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 31.05.2026 · 67 (1) · 1-12
DOI: 10.33227/auifd.1753094 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Tuğçe Günaydın. Die Arbeit nennt 31 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makalede, hadis eserlerini anlamaya yönelik bir çaba olan derleme tenkidi (compilation criticism) yöntemi ele alınmaktadır. Stephen Burge, derleme tenkidi yönteminin teorik zeminini ilk defa ortaya koyan araştırmacıdır. Bu yöntemde; merkezcil (centripetal), merkezkaç (centrifugal) ve geniş merkezkaç (broad centrifugal) okuma usulleri önerilmektedir. Merkezcil okumada hadisin anlamı, rivayet özelinde incelenmektedir. Merkezkaç okuma usulünde ise rivayetin anlamı Muslim b. el-Ḥaccāc’ın (ö. 261/875) es-Ṣaḥīḥ’i gibi içinde bulunduğu eserde kullanılan bağlamıyla ortaya konmaktadır. Geniş merkezkaç okuma usulünde de ilgili rivayet, esere alındığı dönemde örfte anlaşıldığı şekliyle incelenmiş olacaktır. Ayrıca bu yöntemde, eserin tasnif edildiği dönemde hadisin nasıl anlaşıldığını tasvir eden bir hors-texte (metin dışı resim) hazırlamak önerilmektedir. Derleme tenkidi yöntemi, özellikle hadis kaynaklarına bütüncül bir biçimde bakarak rivayetleri anlamlandırma açısından alana katkı sağlayabilecektir. Türkiye’de bu konuda herhangi bir incelemenin yapılmaması çalışmanın önemini arttırmaktadır. Makalenin amacı, derleme tenkidi yönteminin teorik zeminiyle uygulandığı örneklerdeki işlevini ortaya koyarak hadisleri ve hadis literatürünü anlama hususunda farklı bir yöntem incelemesi sunmaktır. Makalede doküman analizi yöntemi kullanılmış ve dijital beşerî bilimlerden de istifade edilerek frekans ve söylem analizi yapılmıştır. Bu hususta metin analizi programlarından Voyant Tools tercih edilmiştir. Sonuçta, derleme tenkidi yönteminin hadisleri ve hadis eserlerinin bütününü anlamaya katkı sağlayacak yönlerinin bulunduğu ve hadis rivayet kaynaklarını anlamlandırmada yararlı olabileceği anlaşılmıştır.
Zitieren
APA
Günaydın, T. (2026). Hadis Edebiyatını Anlamada Derleme Tenkidi Yöntemi ve Stephen Burge. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 67(1), 1-12. https://doi.org/10.33227/auifd.1753094
Vancouver
Günaydın T. Hadis Edebiyatını Anlamada Derleme Tenkidi Yöntemi ve Stephen Burge. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026;67(1):1-12. doi:10.33227/auifd.1753094
BibTeX
@article{Gnaydn2026,
author = {Günaydın, Tuğçe},
title = {Hadis Edebiyatını Anlamada Derleme Tenkidi Yöntemi ve Stephen Burge},
journal = {Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {67},
number = {1},
pages = {1--12},
doi = {10.33227/auifd.1753094}
}
EUVIMED