İran İslam Cumhuriyeti’nin Ulusal Güvenlik Stratejisi-Doktrini ve Türkiye’ye Etkileri
İran Çalışmaları Dergisi · 29.06.2026 · 10 (1) · 347-375
DOI: 10.33201/iranian.1881241 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İran Çalışmaları Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Hakkı Uygur. Die Arbeit nennt 47 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
1979 yılında İran İslam Cumhuriyeti’nin kurulmasından bu yana, rejimin temel iç ve dış politika yaklaşımları, parçası olduğu geniş bir bölgenin güvenlik parametreleri üzerinde belirleyici etkiler yaratmıştır. Bu bağlamda 1980-1988 yılları arasında yaşanan İran-Irak Savaşı’nın tetiklediği güvenlik krizleri, yalnızca iki ülke arasındaki ikili ilişkileri etkilemekle sınırlı kalmamış; izleyen on yıllar boyunca Türkiye, Körfez ülkeleri ve hatta Levant bölgesi açısından dolaylı biçimde yeni güvenlik sorunlarının ortaya çıkmasına yol açmıştır. Türkiye açısından bu sorunlar ağırlıklı olarak Kürt ayrılıkçı hareketleri etrafında şekillenirken diğer bölgelerde temel mesele, İranlılar tarafından “direniş ekseni” olarak adlandırılan ve büyük ölçüde Şii milis gruplar tarafından oluşturulan siyasal-askerî yapılardan kaynaklanmıştır. Bu çalışmada, İkinci Pehlevi Dönemi’nin güvenlik stratejileri süreklilik bağlamında kısaca değerlendirilecek; güvenlik çalışmalarında çoğu zaman ihmal edilen kimlik temelli unsurların etkisi özellikle vurgulanacaktır. Ardından İslam Cumhuriyeti ile çıkan güvenlikleştirilmiş politikaların temel nedenleri, başlıca dinamikleri ve bölgesel yansımaları ele alınacaktır. Son olarak söz konusu politikaların 46 yıllık süreçte Türkiye’nin ulusal güvenliği üzerindeki sonuçları incelenecektir. Ayrıca çalışma, İran’ın resmî ve bütüncül bir ulusal güvenlik belgesinin bulunmaması nedeniyle İran Anayasası’nın ilgili maddelerine ve kurucu liderler Humeyni ile Hameney’in ulusal güvenlik kavramına ilişkin beyanlarına özel bir önem atfetmektedir.
Zitieren
APA
Uygur, H. (2026). İran İslam Cumhuriyeti’nin Ulusal Güvenlik Stratejisi-Doktrini ve Türkiye’ye Etkileri. İran Çalışmaları Dergisi, 10(1), 347-375. https://doi.org/10.33201/iranian.1881241
Vancouver
Uygur H. İran İslam Cumhuriyeti’nin Ulusal Güvenlik Stratejisi-Doktrini ve Türkiye’ye Etkileri. İran Çalışmaları Dergisi. 2026;10(1):347-375. doi:10.33201/iranian.1881241
BibTeX
@article{Uygur2026,
author = {Uygur, Hakkı},
title = {İran İslam Cumhuriyeti’nin Ulusal Güvenlik Stratejisi-Doktrini ve Türkiye’ye Etkileri},
journal = {İran Çalışmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {347--375},
doi = {10.33201/iranian.1881241}
}
EUVIMED