Hið yfirnáttúrulega ljósbrot
Ritið · 12.11.2026 · (2) · 105-133
DOI: 10.33112/ritid.26.2.6 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ritið, online erschienen am 12.11.2026. Verfasst von Æsa Sigurjónsdóttir. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Rannsóknir á áhuga súrrealista á kristöllum hafa einkum leitast við að skýra hann með vísan til alkemíu, dulspeki og náttúruspeki rómantíkurinnar, en látið eðlisfræði kristallanna sjálfra liggja milli hluta. Í þessari grein er sjónum beint að silfurbergi og kannað hvernig André Breton virkjaði efnislega og rúmfræðilega eiginleika silfurbergsins – tvíbrotið og skáteningslaga kristöllun þess – til að móta kenningu sína um hið yfirnáttúrulega (fr. le merveilleux) sem er grundvallarhugtak að baki hugsun hans um hina krampakenndu fegurð (fr. la beauté convulsive). Með því að rekja margbrotin orðræðutengsl súrrealismans við vísindasögu kristallanna er dregið fram hvernig Breton nýtir tvíbrot steindarinnar sem kröftuga myndhverfingu hins yfirnáttúrulega, tilfinningu sem var erótísk forsenda hinnar krampakenndu fegurðar. Sýnt er hvernig leit Bretons að hinu yfirnáttúrulega birtist í ráfi um ólík þekkingarsvið: skáldskap, bókmenntir, náttúruvísindi, listir og ljósmyndun. Einnig er rætt hvort kristallinn sé hluti af fagurfræði hins úrelta eða standi sem fullkomin lærdómur í „konungsríki skynjunarinnar“ (fr. royauté sensible). Þannig er sýnt fram á hvernig ljósbrotið upphefur þann súrrealíska veruleika sem Breton taldi æðsta markmið sköpunarinnar.
Zitieren
APA
Sigurjónsdóttir, Æ. (2026). Hið yfirnáttúrulega ljósbrot. Ritið, 105-133. https://doi.org/10.33112/ritid.26.2.6
Vancouver
Sigurjónsdóttir Æ. Hið yfirnáttúrulega ljósbrot. Ritið. 2026:105-133. doi:10.33112/ritid.26.2.6
BibTeX
@article{Sigurjnsdttir2026,
author = {Sigurjónsdóttir, Æsa},
title = {Hið yfirnáttúrulega ljósbrot},
journal = {Ritið},
year = {2026},
number = {2},
pages = {105--133},
doi = {10.33112/ritid.26.2.6}
}
EUVIMED