7 Ekim 2023 Sonrası Türkiye’de Filistin Çalışmaları: Lisansüstü Tezler Üzerine Bibliyometrik Bir Analiz
Rize İlahiyat Dergisi · 20.04.2026 · (31) · 97-110
DOI: 10.32950/rid.1840643 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Rize İlahiyat Dergisi, online erschienen am 20.04.2026. Verfasst von Mehmet Kazdal. Die Arbeit nennt 45 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Filistin meselesine ilişkin Türkiye’de üretilen akademik çalışmaları, özellikle 7 Ekim 2023 sonrasında ortaya çıkan lisansüstü tezler üzerinden betimsel bibliyometrik analiz yöntemiyle incelemektedir. Filistin, tarih boyunca Sümerler, Mısırlılar, Asurlular, Babilliler, Persler, Yunanlar, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Osmanlılar ve Britanyalılar gibi çok sayıda uygarlığın hâkimiyet kurduğu İslam, Hıristiyanlık ve Yahudilik açısından kutsal kabul edilen Kudüs şehri nedeniyle dinî, tarihî ve kültürel bakımdan istisnai bir coğrafya olmuştur. Uzun yüzyıllar Osmanlı Devleti’nin bir parçası olan Filistin bölgesi, bu tarihsel süreklilik dolayısıyla Türkiye’nin kolektif hafızasında ve entelektüel dünyasında özel bir yer işgal etmektedir. Cumhuriyet döneminde bu bağlar görece zayıflamış olsa da Filistin meselesine yönelik toplumsal ve akademik ilgi tamamen ortadan kalkmamış, aksine belirli kırılma anlarında yeniden güç kazanmıştır. Buna karşın Türkiye’de Filistin üzerine yapılan akademik çalışmaların nicelik ve nitelik bakımından sınırlı kaldığı çalışmaların çoğu zaman belirli disiplinlerle ve dar tematik çerçevelerle sınırlandığı görülmektedir. Batılı ülkelerde Filistin meselesine dair tarih, siyaset, hukuk, medya, kültür ve hafıza çalışmaları başta olmak üzere disiplinler arası ve metodolojik açıdan zengin bir literatür oluşmuşken, Türkiye’deki akademik üretimin bu çeşitliliği yeterince yansıtamadığı dikkat çekmektedir. Bu durum, Filistin meselesinin tarihsel derinliği, güncel siyasal etkileri ve toplumsal yansımaları dikkate alındığında önemli bir epistemik boşluğa işaret etmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye’de Filistin konulu akademik üretimi, özellikle 7 Ekim 2023 sonrasında ortaya çıkan eğilimleri, görünür kılmaktır. Bu doğrultuda araştırmanın veri setini, YÖK Ulusal Tez Merkezi aracılığıyla tespit edilen, 2023–2026 yılları arasında tamamlanmış 107 ve devam eden 100 olmak üzere toplam 207 lisansüstü tez oluşturmaktadır. Devam eden tezlerin analize dâhil edilmesi, Filistin çalışmalarının yalnızca geçmiş eğilimlerini değil, bununla beraber yakın gelecekte hangi temalar ve yaklaşımlar etrafında şekillenebileceğini de değerlendirmeye imkân tanımaktadır. Çalışmada betimsel bibliyometrik analiz ve tematik sınıflandırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Bu çerçevede tezler yıllara göre dağılım, üniversite ve enstitü bazlı yoğunlaşma, tez türleri ve baskın temalar açısından analiz edilmiştir. Bulgular, 7 Ekim 2023 tarihinde yaşanan gelişmelerin Filistin çalışmalarında yalnızca niceliksel bir artışa yol açmadığını aynı zamanda söylemsel ve kavramsal düzeyde belirgin bir dönüşümü de tetiklediğini ortaya koymaktadır. Özellikle medya temsili, söylem analizi, insan hakları, kültürel kimlik ve propaganda temalarının öne çıktığı buna karşılık ekoloji, sağlık politikaları, yapay zekâ ve nicel yöntemlere dayalı çalışmaların sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, Filistin meselesini normatif ya da politik bir tartışma alanı olarak ele almaktan ziyade, Türkiye’deki akademik bilgi üretiminin yapısını ve yönelimlerini analiz etmeye imkân veren ampirik ve dinamik bir araştırma alanı olarak konumlandırmaktadır. Özellikle devam eden tezlerin analize dâhil edilmesi, çalışmanın bir literatür tespiti olmasının ötesine geçerek, Filistin araştırmalarının gelecekte izleyeceği muhtemel yönelimleri de tartışmaya açmasını sağlamaktadır. Bu yönüyle araştırma, Filistin literatürüne bir katkı sunmayı ve bu alanda çalışmayı planlayan araştırmacılar için mevcut eğilimleri ve araştırma boşluklarını görünür kılan bir referans çerçevesi oluşturmayı amaçlamaktadır.
Zitieren
APA
Kazdal, M. (2026). 7 Ekim 2023 Sonrası Türkiye’de Filistin Çalışmaları: Lisansüstü Tezler Üzerine Bibliyometrik Bir Analiz. Rize İlahiyat Dergisi, 97-110. https://doi.org/10.32950/rid.1840643
Vancouver
Kazdal M. 7 Ekim 2023 Sonrası Türkiye’de Filistin Çalışmaları: Lisansüstü Tezler Üzerine Bibliyometrik Bir Analiz. Rize İlahiyat Dergisi. 2026:97-110. doi:10.32950/rid.1840643
BibTeX
@article{Kazdal2026,
author = {Kazdal, Mehmet},
title = {7 Ekim 2023 Sonrası Türkiye’de Filistin Çalışmaları: Lisansüstü Tezler Üzerine Bibliyometrik Bir Analiz},
journal = {Rize İlahiyat Dergisi},
year = {2026},
number = {31},
pages = {97--110},
doi = {10.32950/rid.1840643}
}
EUVIMED