EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Özel Eğitim Uygulama Okullarında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersini Yürüten Öğretmenlerin Mesleki Tükenmişlik Düzeyleri

Tolgahan Ferman Polat

Rize İlahiyat Dergisi · 20.04.2026 · (31) · 49-68

DOI: 10.32950/rid.1837003 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Rize İlahiyat Dergisi, online erschienen am 20.04.2026. Verfasst von Tolgahan Ferman Polat. Die Arbeit nennt 77 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Tükenmişlik, bireyin işle ilgili sürekli stres ve baskı altında kalması sonucunda ortaya çıkan; duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı hissinde azalma ile karakterize edilen çok boyutlu bir sendromdur. İnsanlarla yoğun etkileşim gerektiren mesleklerde daha yaygın görülen tükenmişlik, öğretmenlik mesleğini doğrudan etkileyen kritik bir olgudur. Bu bağlamda öğretmenlik, sürekli fedakârlık gerektiren, güçlü iletişim becerileri isteyen ve duygusal emek yükü yüksek olan bir meslek olduğu için tükenmişlik düzeylerinin diğer meslek gruplarına kıyasla daha yüksek olduğu alanlardan biri olarak değerlendirilmektedir. Öğretmenlerin birçoğunda okul kültürü ve türü, okulun fiziki eksiklikleri, örgütsel çatışmalar, altyapı ve kaynak yetersizliği, eğitim durumları ile öğrencilerin demografik özellikleri ve çeşitliliği gibi faktörler nedeniyle mesleğe ilişkin ideallerinden uzaklaşma, isteksizlik ve mesleğe karşı soğuma görülebilmektedir. Ayrıca öğretmen, öğrenci ve aile arasındaki çatışmalar; okul-aile anlaşmazlıkları; öğrencilerin disiplin sorunları; sınıf mevcutlarının fazlalığı; bürokratik işleyişin yavaşlığı; düşük maaşlar; toplum baskısı; sürekli eleştirel yaklaşımlar ve ödüllendirme–teşvik mekanizmalarının yetersizliği de tükenmişliğe neden olan diğer etkenler arasında yer almaktadır. Bu tür durumlar öğretmenlerde tükenmişliğe yol açarak hem mesleki verimliliklerini hem de öğrencilerin öğrenme süreçlerini olumsuz etkileyebilmektedir. Dolayısıyla öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi bu anlamda önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin cinsiyet, medeni durum, yaş, mesleki kıdem, eğitim durumu ve branş gibi demografik değişkenler açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bilhassa özel eğitim uygulama okullarında görev yapan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretmenleri ile özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi, bu alanda duygusal yükün ve çalışma koşullarının farklılık göstermesi nedeniyle ayrı bir önem taşımaktadır. Özel eğitim kurumlarında öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarına yönelik yoğun çaba harcanması, öğretmenler üzerinde ek stres ve sorumluluk oluşturarak tükenmişlik riskini artırmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma, özel eğitim uygulama okullarının bulunduğu 80 şehir merkezi ile bazı büyükşehirlerin ilçelerinde yürütülmüştür (özel eğitim uygulama okulu bulunmadığı için Şırnak ili kapsam dışı bırakılmıştır). Örneklem seçimine gidilmeyerek tüm evrene ulaşılması hedeflenmiştir. Veri toplama sürecinde iki araç kullanılmıştır: Katılımcıların demografik bilgilerini belirlemek amacıyla hazırlanan 12 maddelik “Kişisel Bilgi Formu” ve tükenmişlik düzeylerini ölçmeye yönelik 22 maddelik ve üç alt boyut içeren “Maslach Tükenmişlik Ölçeği”. Araştırma bulguları, öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Özellikle cinsiyet, yaş grupları, mesleki kıdem ve özel eğitim uygulama okullarındaki görev türü bakımından katılımcılar arasında belirgin farklılıklar saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar literatürdeki benzer çalışmalarla karşılaştırılarak tartışılmış ve öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerini azaltmaya yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Zitieren

APA

Polat, T. F. (2026). Özel Eğitim Uygulama Okullarında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersini Yürüten Öğretmenlerin Mesleki Tükenmişlik Düzeyleri. Rize İlahiyat Dergisi, 49-68. https://doi.org/10.32950/rid.1837003

Vancouver

Polat TF. Özel Eğitim Uygulama Okullarında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersini Yürüten Öğretmenlerin Mesleki Tükenmişlik Düzeyleri. Rize İlahiyat Dergisi. 2026:49-68. doi:10.32950/rid.1837003

BibTeX
@article{Polat2026,
  author = {Polat, Tolgahan Ferman},
  title = {Özel Eğitim Uygulama Okullarında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersini Yürüten Öğretmenlerin Mesleki Tükenmişlik Düzeyleri},
  journal = {Rize İlahiyat Dergisi},
  year = {2026},
  number = {31},
  pages = {49--68},
  doi = {10.32950/rid.1837003}
}
Kostenlos starten →