Wobec „chwili krytycznej”. Jeszcze raz o przedmowie Cypriana Norwida do „Vade-mecum”
Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo · 20.06.2026 · (16 (19))
DOI: 10.32798/pflit.1870 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, online erschienen am 20.06.2026. Verfasst von Marek Stanisz. Die Arbeit nennt 31 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Przedmowa do cyklu poetyckiego Vade-mecum uchodzi za jedną z najważniejszych wypowiedzi Cypriana Norwida o literaturze. Traktuje się ją nie tylko jako krytyczną ocenę stanu ówczesnej poezji polskiej oraz program jej odnowy, ale także jako zapis norwidowskich intencji oraz prekursorskiej świadomości twórczej. Zaprezentowana w niniejszym artykule analiza prowadzi jednak do nieco odmiennych wniosków. Przedmowa do Vade-mecum ma w pierwszym rzędzie charakter opisowy: diagnozuje „krytyczną chwilę”, w której poezja polska znajduje się pod wpływem przeciwstawnych tendencji, jednocześnie hamujących i stymulujących jej rozwój. Z tego powodu rodzima poezja nie spełnia już funkcji tradycyjnie jej przypisywanych, ale jeszcze nie może stać się tym, czym będzie w przyszłości. Takie rozumienie sensów wpisanych w przedmowę do Vade-mecum stanowi ważną wskazówkę interpretacyjną dla całego zbioru utworów z tego cyklu: również one dokumentują stan poezji w trakcie przesilenia, gdy jest ona wszystkim naraz: „siłą” i „sztuką”, tj. dziennikarstwem, moralistyką, malarstwem, wreszcie – po prostu – poezją.
Zitieren
APA
Stanisz, M. (2026). Wobec „chwili krytycznej”. Jeszcze raz o przedmowie Cypriana Norwida do „Vade-mecum”. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo. https://doi.org/10.32798/pflit.1870
Vancouver
Stanisz M. Wobec „chwili krytycznej”. Jeszcze raz o przedmowie Cypriana Norwida do „Vade-mecum”. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo. 2026. doi:10.32798/pflit.1870
BibTeX
@article{Stanisz2026,
author = {Stanisz, Marek},
title = {Wobec „chwili krytycznej”. Jeszcze raz o przedmowie Cypriana Norwida do „Vade-mecum”},
journal = {Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo},
year = {2026},
number = {16 (19)},
doi = {10.32798/pflit.1870}
}
EUVIMED