EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Modern application of programmable drugs on target – multiple prodrugs against selective bioprecursors

Piotr Michałowski, Jacek Lachowicz, FIlip Maciąg, Katarzyna Bielicka-Daszkiewicz

Farmacja Polska · 26.05.2026 · 81 (10) · 585-596

DOI: 10.32383/farmpol/220161 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Farmacja Polska, online erschienen am 26.05.2026. Verfasst von Piotr Michałowski und 3 weiteren Autor:innen.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Przedmiot badań Proleki to farmakologicznie nieaktywne związki chemiczne, które po podaniu do organizmu ulegają biotransformacji, uwalniając aktywną substancję leczniczą. Współczesne podejście do ich projektowania jest narzędziem zwiększającym skuteczność i bezpieczeństwo farmakoterapii, umożliwiając poprawę biodostępności, rozpuszczalności, przenikalności przez bariery biologiczne oraz ograniczenie toksyczności. W literaturze wyróżnia się klasyczne proleki związane z grupą nośnikową, proleki enzymatycznie aktywowane oraz bioprekursory – związki pozbawione dodatkowych grup promujących, aktywowane w specyficznych warunkach biologicznych. Szczególną uwagę zwraca się na zastosowanie proleków w leczeniu chorób nowotworowych, neurologicznych i przewlekłych. Cel badań Celem niniejszego przeglądu było omówienie współczesnych strategii projektowania proleków z uwzględnieniem ich klasyfikacji, mechanizmów aktywacji i przykładów klinicznych. Podkreślono rolę bioprekursorów, które wykazują ukrytą aktywność strukturalną i są aktywowane jedynie w obecności określonych enzymów w tkankach docelowych, co ogranicza działania niepożądane (np. valganciclovir, prasugrel, DHED). Ponadto zaprezentowano koncepcję proleków wielofunkcyjnych oraz systemów aktywowanych środowiskowo (np. w warunkach hipoksji), jako przykład zaawansowanych rozwiązań w terapii nowotworów czy chorób neurodegeneracyjnych. Materiał i metody Przegląd oparto na analizie literatury naukowej z lat 2018 – 2025, obejmującej artykuły oryginalne, prace przeglądowe oraz raporty regulacyjne FDA i EMA. Uwzględniono dane historyczne (m.in. acetanilid, aspiryna), klasyfikację związków według rodzaju nośnika i mechanizmu aktywacji, a także przykłady kliniczne i eksperymentalne. Oceniano właściwości farmakokinetyczne, efekty biologiczne i mechanizmy biotransformacji wybranych proleków klasycznych, podwójnych, potrójnych oraz bioprekursorów. Wyniki Analiza wskazuje, że proleki stanowią obecnie około 10% nowych farmaceutyków wprowadzanych na rynek, a ich udział rośnie. Klasyczne proleki związane z nośnikiem (np. estrowe, amidowe) poprawiają rozpuszczalność i biodostępność substancji czynnych. Proleki enzymatycznie aktywowane umożliwiają selektywne działanie, podczas gdy bioprekursory zapewniają aktywację wyłącznie w tkankach docelowych, co redukuje działania niepożądane. Przykłady takie jak valganciclovir, prasugrel czy DHED potwierdzają znaczenie tej strategii klinicznej. Proleki podwójne i potrójne zwiększają kontrolę nad uwalnianiem substancji czynnych oraz efektywność terapii w warunkach hipoksji, charakterystycznych dla nowotworów. Nowoczesne systemy wielofunkcyjne oraz proleki aktywowane środowiskowo wskazują na przełomowy potencjał w medycynie spersonalizowanej. Wnioski Proleki stanowią dynamicznie rozwijającą się grupę leków o rosnącym znaczeniu klinicznym. Ich zastosowanie umożliwia poprawę skuteczności terapii, zmniejszenie toksyczności oraz precyzyjne ukierunkowanie działania. Szczególną rolę odgrywają bioprekursory oraz inteligentne systemy aktywowane warunkowo, które mogą w przyszłości stać się fundamentem terapii celowanej i personalizowanej.

Zitieren

APA

Michałowski, P., Lachowicz, J., Maciąg, F., & Bielicka-Daszkiewicz, K. (2026). Modern application of programmable drugs on target – multiple prodrugs against selective bioprecursors. Farmacja Polska, 81(10), 585-596. https://doi.org/10.32383/farmpol/220161

Vancouver

Michałowski P, Lachowicz J, Maciąg F, Bielicka-Daszkiewicz K. Modern application of programmable drugs on target – multiple prodrugs against selective bioprecursors. Farmacja Polska. 2026;81(10):585-596. doi:10.32383/farmpol/220161

BibTeX
@article{Michaowski2026,
  author = {Michałowski, Piotr and Lachowicz, Jacek and Maciąg, FIlip and Bielicka-Daszkiewicz, Katarzyna},
  title = {Modern application of programmable drugs on target – multiple prodrugs against selective bioprecursors},
  journal = {Farmacja Polska},
  year = {2026},
  volume = {81},
  number = {10},
  pages = {585--596},
  doi = {10.32383/farmpol/220161}
}
Kostenlos starten →