EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Türkiye’de Üniversitelerin Üretken Yapay Zekâ Politikalarında Bilgi ve Belge Yönetimi Gereksinimleri: Kurumsal Görünürlük ve Boşluk Analizi

Mehmet Fahri Furat

Üniversite Araştırmaları Dergisi · 20.09.2026 · 9 (3) · 411-426

DOI: 10.32329/uad.1975935 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Üniversite Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 20.09.2026. Verfasst von Mehmet Fahri Furat. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 33 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Üniversitelerde üretken yapay zekânın hızla yaygınlaşması, kullanım koşullarının kayıt altına alınmasını ve gerektiğinde denetlenebilmesini önemli hâle getirmiştir. Araştırmanın amacı, üniversitelerin üretken yapay zekâ kullanımını kayıt bağlamı, süreç kanıtı, kurumsal saklama, denetim izlenebilirliği ve sorumluluk bakımından nasıl düzenlediğini ortaya koymaktır. Bu amaçla, Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) 2025 yılı izleme ve değerlendirme raporunda yer alan 201 üniversitenin resmi web siteleri taranmış ve 21 ilgili belgeye ulaşılmıştır. Bu belgelerin 9’unun kurum geneline yönelik belgeler olduğu, 8’inin belirli süreç ya da birimlere odaklandığı, 4’ünün ise kullanıcıları YÖK’ün 2024 tarihli yapay zekâ etik kılavuzuna yönlendirdiği tespit edilmiştir. Detaylı analiz, birbiriyle karşılaştırılabilir nitelikteki 9 kurum geneli belge ile sınırlandırılmıştır. Üç boyut ve 9 kriterden oluşan yapılandırılmış bir inceleme formu aracılığıyla toplam 81 kodlama kararı üretilmiştir. Geliştirilen çerçevenin tutarlılığını test etmek amacıyla belgeler, bağımsız ikinci kodlayıcı tarafından yeniden analiz edilmiştir. Kodlayıcılar arası güvenilirlik analizinde tam uyum oranı %72,8, ağırlıksız Cohen’s kappa katsayısı ise 0,495 (orta düzeyde uyum) olarak hesaplanmıştır. Görüş ayrılıklarının giderilmesinin ardından yapılan nihai değerlendirmede; 53 karar somut hüküm, 20 karar genel ilke/uyarı, 8 karar ise eksik hüküm olarak sınıflandırılmıştır. İncelenen tüm belgelerde açıklık/şeffaflık, insan gözetimi ve bilgi koruma konularının somut olarak ele alındığı görülmüştür. Süreç kanıtı 3 belgede somut, 1 belgede genel düzeyde düzenlenirken sorumlu kurumsal aktörler 7 belgede tanımlanmış; kurumsal saklama ve denetim izlenebilirliği yalnızca 2 belgede somutlaştırılmış, üçüncü taraf sağlayıcılara ilişkin hükümler ise belgeler arasında değişkenlik göstermiştir. Araştırmanın temel bulgusu; belge bağlamı, süreç kanıtı ve kurumsal yaşam döngüsü hükümlerinin henüz ortak bir politika standardına dönüşmediğini ortaya koymaktadır.

Zitieren

APA

Furat, M. F. (2026). Türkiye’de Üniversitelerin Üretken Yapay Zekâ Politikalarında Bilgi ve Belge Yönetimi Gereksinimleri: Kurumsal Görünürlük ve Boşluk Analizi. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 9(3), 411-426. https://doi.org/10.32329/uad.1975935

Vancouver

Furat MF. Türkiye’de Üniversitelerin Üretken Yapay Zekâ Politikalarında Bilgi ve Belge Yönetimi Gereksinimleri: Kurumsal Görünürlük ve Boşluk Analizi. Üniversite Araştırmaları Dergisi. 2026;9(3):411-426. doi:10.32329/uad.1975935

BibTeX
@article{Furat2026,
  author = {Furat, Mehmet Fahri},
  title = {Türkiye’de Üniversitelerin Üretken Yapay Zekâ Politikalarında Bilgi ve Belge Yönetimi Gereksinimleri: Kurumsal Görünürlük ve Boşluk Analizi},
  journal = {Üniversite Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {3},
  pages = {411--426},
  doi = {10.32329/uad.1975935}
}
Kostenlos starten →