EDEBİYATLA MİLLÎ KİMLİK İNŞASINA ÖRNEK: ÇANAKKALE’DEN SONRA
Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi · 09.06.2026 · 11 (1) · 14-34
DOI: 10.32321/cutad.1504993 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 09.06.2026. Verfasst von Murat Turna. Die Arbeit nennt 17 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
18. asırda Batı’da baş gösteren milliyetçilik, bir asır sonra Osmanlı Devleti’nin temel meselelerinden birine dönüşür. Aydınlar parçalanma sürecine giren devletin zor durumdan kurtulmasına uğraşır. Bu süreçte millî bir kimlik edinmenin önemi anlaşılır. Edebiyatla sosyal bünyenin toparlanmasına ve millî varlığın tesisine çalışılır. Birbiri ardına gelen savaşlar ve yıkım psikolojisi toplumu olumsuz etkilemiştir. O dönemde çeşitli telif eserler ve süreli yayınlarla topluma öz benliği hatırlatılır. Sanatçılar yok oluşla yüz yüze gelen halkı örgütlemek ve bilinçlendirmek gayeleri ile yazar. Kozmopolit yapıdan uzaklaşılırken milli kimliğin inşası için gayret sarf edenlerden biri de Ömer Seyfettin’dir. Düz yazıları ile topluma Türk kimliğini ve güncel sorunları anlatan sanatçı, bilhassa kurgusal eserleri ile bu doğrultuda yapıcı bir rol üstlenir. Çanakkale’den Sonra… onun bu maksatla yazdığı bir hikâyedir. Zafer öncesinde arayış içinde olan birey ve toplumun, savaştan galibiyetle çıktıktan sonra olumlu yönde değiştiğini anlatan hikâye, edebiyatın kimlik inşasında nasıl kullanıldığını gösteren yapısıyla dikkat çeker. Çanakkale Savaşı kazanılmadan önce mutsuz ve kaygılı olan kahraman, 20. asır başlarında kendine ve topluma dair endişeleri olan, bilinçli ancak irade zaafı bulunan insan tipini temsil eder. Mukaddesat ve mefkûre ile bağını yitirmiş bu tip huzursuzdur. Ömer Seyfettin o yılların karamsar ortamında ümidini kaybeden aydınları kurgusal kahramanla özdeş kılar. Gelecekten bir beklentisi kalmayan aydınlar, boşvermişlik içindedir. Kendilerini, hayatlarını umursamazlar. Bilhassa sarsılmış ve kendini bulamamış toplum yapısı okumuş, kültürlü kimseleri geleceğe dair derinden düşündürür. Toplum savaşın çok yönlü tahribatı altında kalmıştır. Bu tahribat iktisadi boyutu kadar manevi yanı ile de oldukça ağırdır. Bir kimlik krizi yaşanmaktadır. İnsanlar hayatını sürdürmekte ancak kim olduklarını, neye hizmet edeceklerini bilmeden iş görmektedir. Bir aidiyet hissi yoktur. Kimsenin herhangi bir emeli, ideali bulunmaz. İşte bu koşullarda Çanakkale Zaferi’nin gelişi herkeste bir silkinmeye vesile olur. Yazar zaferin ardından bireyin toplumla beraber yaşadığı psikolojik iyileşmeyi anlatırken fikir, ideal düzeyinde bir kimlik etrafında birleşmenin meydana getirdiği şevki ve biz olma duygusunun sağladığı enerjiyi ana fikir olarak işler. Hikâyesinde nesneleri ve mekânları ince bir sembolizm güderek ruh hâli ile ilişkilendirir. Hikâye gerçeğin kurgusal izdüşümü olarak kişilik, kimlik sahibi olmanın ne manaya geldiğini ve edebiyatın bu yöndeki sağaltıcı gücünü ortaya koyar. Bu bağlamda Çanakkale’den Sonra… hikâyesi edebiyatla millî kimlik inşasının somut bir örneğidir.
Zitieren
APA
Turna, M. (2026). EDEBİYATLA MİLLÎ KİMLİK İNŞASINA ÖRNEK: ÇANAKKALE’DEN SONRA. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 11(1), 14-34. https://doi.org/10.32321/cutad.1504993
Vancouver
Turna M. EDEBİYATLA MİLLÎ KİMLİK İNŞASINA ÖRNEK: ÇANAKKALE’DEN SONRA. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 2026;11(1):14-34. doi:10.32321/cutad.1504993
BibTeX
@article{Turna2026,
author = {Turna, Murat},
title = {EDEBİYATLA MİLLÎ KİMLİK İNŞASINA ÖRNEK: ÇANAKKALE’DEN SONRA},
journal = {Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {11},
number = {1},
pages = {14--34},
doi = {10.32321/cutad.1504993}
}
EUVIMED