EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Rast makamı repertuvarında kürdî perdesi kullanımı: XVII–XIX. yüzyıllar karşılaştırmalı bir inceleme

Mehmet Nuri Parmaksız, Hüseyin Sari

Online Journal of Music Sciences · 31.07.2026 · 11 (3) · 1135-1162

DOI: 10.31811/ojomus.1934982 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Online Journal of Music Sciences, online erschienen am 31.07.2026. Verfasst von Mehmet Nuri Parmaksız und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, rast makamı repertuvarında segâh perdesi yerine kürdî perdesinin kullanıldığı örnekler üzerinden nazarîyat ile tarihsel kompozisyon ve icrâ pratiği arasındaki ilişkiyi repertuvar temelli veriler ışığında incelemektedir. XVII., XVIII. ve XIX. yüzyıllara ait rast makamında bestelenmiş toplam 86 eser doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma karma yöntemli bir tasarıma dayanmaktadır; nicel boyutta kürdî perdesinin eser ve ölçü düzeyindeki kullanım sıklıkları istatistiksel olarak değerlendirilmiş; nitel boyutta ise perdenin makam seyri içindeki işlevsel konumu incelenmiştir. Bulgular, kürdî perdesi kullanımının XVIII. yüzyılda en yüksek düzeye ulaştığını; XVII. yüzyılda belirgin bir görünüm sergilediğini, XIX. yüzyılda ise repertuvar hacmi artmasına rağmen oransal olarak azaldığını ortaya koymaktadır. Türler bakımından kullanımın saz eserlerinde sözlü eserlere kıyasla daha yoğun olduğu; sözlü eserlerde zemin, saz eserlerinde ise özellikle ikinci hâne bölümlerinde toplandığı belirlenmiştir. Kürdî perdesinden sonra çoğunlukla rast perdesine kalış yapılması, rast seyri içinde Nihâvend/Bûselik karakterli bir terkibin bazı eserlerde belirginleştiğini düşündürmektedir. Akustik analizler, kürdî perdelerinin icrâda mücenneb bölgesine kaymadan bakiyye aralığında seslendirildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, kürdî perdesi rast makamında geçici bir arıza gibi değil; dönemsel üslup ve seyir tercihleriyle bağlantılı bir kullanımdır. Bu çalışma, Rast makamındaki kürdî perdesi kullanımının arızî değil, tarihsel, yapısal ve akustik olarak izlenebilir bir perde davranışı olduğunu ortaya koyarak, makam kuramında yerleşik dizi merkezli açıklamaların sınırlarını görünür hâle getirmekte ve teori–icrâ ilişkisine ilişkin önemli bir boşluğu ampirik verilerle tartışmaya açmaktadır.

Zitieren

APA

Parmaksız, M. N., & Sari, H. (2026). Rast makamı repertuvarında kürdî perdesi kullanımı: XVII–XIX. yüzyıllar karşılaştırmalı bir inceleme. Online Journal of Music Sciences, 11(3), 1135-1162. https://doi.org/10.31811/ojomus.1934982

Vancouver

Parmaksız MN, Sari H. Rast makamı repertuvarında kürdî perdesi kullanımı: XVII–XIX. yüzyıllar karşılaştırmalı bir inceleme. Online Journal of Music Sciences. 2026;11(3):1135-1162. doi:10.31811/ojomus.1934982

BibTeX
@article{Parmaksz2026,
  author = {Parmaksız, Mehmet Nuri and Sari, Hüseyin},
  title = {Rast makamı repertuvarında kürdî perdesi kullanımı: XVII–XIX. yüzyıllar karşılaştırmalı bir inceleme},
  journal = {Online Journal of Music Sciences},
  year = {2026},
  volume = {11},
  number = {3},
  pages = {1135--1162},
  doi = {10.31811/ojomus.1934982}
}
Kostenlos starten →