Wieczorne oświetlenie kopuły kościoła Mądrości Bożej w Konstantynopolu: rekonstrukcja systemu oświetleniowego za Pawłem Silencjariuszem ("Descriptio Sanctae Sophiae", 806–835)
Vox Patrum · 15.03.2026 · 97 · 109-134
DOI: 10.31743/vp.18320 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Vox Patrum, online erschienen am 15.03.2026. Verfasst von Magdalena Garnczarska. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Jednym z istotniejszych elementów codziennego życia w Bizancjum była kwestia oświetlania użytkowanych pomieszczeń. Problem ten dotyczył także świątyń. Ich nawet bardziej, gdy wziąć pod uwagę, że kościół ciemny uchodził za nieodpowiedni dla kultu – dom Boga z zasady powinien być rozświetlony. Przekonuje o tym choćby Prokopiusz z Cezarei, gdy wyjaśnia, dlaczego cesarz Justynian I musiał tak wiele świątyń przebudować lub zbudować na nowo. Najważniejsza świątynia cesarstwa musiała i w tym względzie, dosłownie i metaforycznie, świecić przykładem. Nie brakuje na ten temat źródeł pisanych (i artystycznych), lecz wśród nich szczególne miejsce zajmują wersy 806–835 z Ekfrazy świątyni Mądrości Bożej (Ἔκφρασις τοῦ ναοῦ τῆς ἁγίας Σοφίας) Pawła Silencjariusza. W tym artykule wychodzę od założenia, że światło w kulturze bizantyńskiej było nie tylko praktyczną koniecznością, lecz także teologicznym i estetycznym medium boskiej manifestacji, analizując, w jaki sposób ekfraza Silencjariusza łączy w sobie poetycką erudycję z niezwykłą precyzją opisu, rzadko spotykaną w tego typu tekstach. Moim celem jest szczegółowe omówienie wskazanych wersów, prowadzące do rekonstrukcji wieczornego systemu oświetlenia kopuły kościoła Mądrości Bożej w czasach Justyniana. W ten sposób pokazuję, że to źródło pisane może dostarczyć wglądu zarówno w ideologiczne przesłanie niesione przez oświetloną przestrzeń sakralną, jak również w bardzo konkretne rozwiązania architektoniczne związane z system oświetlenia w tej wyjątkowej świątyni.
Zitieren
APA
Garnczarska, M. (2026). Wieczorne oświetlenie kopuły kościoła Mądrości Bożej w Konstantynopolu: rekonstrukcja systemu oświetleniowego za Pawłem Silencjariuszem ("Descriptio Sanctae Sophiae", 806–835). Vox Patrum, 97, 109-134. https://doi.org/10.31743/vp.18320
Vancouver
Garnczarska M. Wieczorne oświetlenie kopuły kościoła Mądrości Bożej w Konstantynopolu: rekonstrukcja systemu oświetleniowego za Pawłem Silencjariuszem ("Descriptio Sanctae Sophiae", 806–835). Vox Patrum. 2026;97:109-134. doi:10.31743/vp.18320
BibTeX
@article{Garnczarska2026,
author = {Garnczarska, Magdalena},
title = {Wieczorne oświetlenie kopuły kościoła Mądrości Bożej w Konstantynopolu: rekonstrukcja systemu oświetleniowego za Pawłem Silencjariuszem ("Descriptio Sanctae Sophiae", 806–835)},
journal = {Vox Patrum},
year = {2026},
volume = {97},
pages = {109--134},
doi = {10.31743/vp.18320}
}
EUVIMED