Zagłada rzymskokatolickiej diecezji łuckiej w czasie antypolskich działań Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu w 1943 roku
Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne · 30.06.2026 · 126 · 131-150
DOI: 10.31743/abmk.18880 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Maria Dębowska. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
W okresie międzywojennym Wołyń (województwo wołyńskie) był częścią państwa polskiego. Terytorium diecezji łuckiej, której rządcą był od 1925 roku bp Adolf Piotr Szelążek, w zasadzie pokrywało się z terytorium województwa wołyńskiego: jedynie kilka północnych parafii znajdowało się na terenie województwa poleskiego. Od początku II wojny światowej Kościół katolicki na Wołyniu borykał się z wieloma problemami utrudniającymi normalną pracę duszpasterską. Przyczyną tego były warunki stworzone przez kolejnych okupantów: sowieckiego (1939-1941), niemieckiego (1941-1944) i ponownie sowieckiego (1944-1945). Systematycznie pogarszające się warunki pracy duszpasterskiej nabrały rozmiarów katastrofy w 1943 roku. Na skutek ludobójczych akcji bojówek banderowskiego odłamu nacjonalistów ukraińskich (OUP-UPA) wymierzonych przeciwko ludności polskiej celem eksterminacji tej grupy narodowościowej została zupełnie zdezorganizowana rzymskokatolicka diecezja łucka. Zdecydowana większość parafii przestała istnieć, wierni zostali wymordowani lub rozproszeni, miejsca kultu spalone lub zburzone; ocalało niewiele murowanych świątyń, ale większość z nich została sprofanowana i zdemolowana. Zostało zamordowanych dwudziestu duchownych – siedemnastu rzymskokatolickich i trzech neounickich. Ocaleni z pogromu kapłani opuścili diecezję. Po 1945 roku zostało ich tam już tylko trzech. Antypolska działalność Ukraińskiej Powstańczej Armii wydatnie przyczyniła się do likwidacji Kościoła katolickiego na Wołyniu w kolejnych latach, już za czasów sowieckich. Na całym Wołyniu pozostała czynna tylko jedna świątynia katolicka, a mianowicie Kościół pw. Św. Stanisława Biskupa Męczennika w Krzemieńcu.
Zitieren
APA
Dębowska, M. (2026). Zagłada rzymskokatolickiej diecezji łuckiej w czasie antypolskich działań Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu w 1943 roku. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 126, 131-150. https://doi.org/10.31743/abmk.18880
Vancouver
Dębowska M. Zagłada rzymskokatolickiej diecezji łuckiej w czasie antypolskich działań Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu w 1943 roku. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne. 2026;126:131-150. doi:10.31743/abmk.18880
BibTeX
@article{Dbowska2026,
author = {Dębowska, Maria},
title = {Zagłada rzymskokatolickiej diecezji łuckiej w czasie antypolskich działań Ukraińskiej Powstańczej Armii na Wołyniu w 1943 roku},
journal = {Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne},
year = {2026},
volume = {126},
pages = {131--150},
doi = {10.31743/abmk.18880}
}
EUVIMED