Straty materialne i kulturowe Towarzystaw Salezjańskiego w Polsce w latach 1939-1945
Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne · 30.06.2026 · 126 · 383-400
DOI: 10.31743/abmk.17399 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Jan Pietrzykowski. Die Arbeit nennt 58 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Przed wybuchem II wojny światowej Towarzystwo Salezjańskie w Polsce było zorganizowane w 2 inspektoriach (prowincjach zakonnych) – krakowskiej i warszawskiej. W 45 placówkach mieszkało 701 salezjanów, którzy prowadzili 1 nowicjat, 1 studentat filozoficzny, 1 instytut teologiczny, 9 szkół zawodowych, 6 gimnazjów i liceów ogólnokształcących, 5 małych seminariów duchownych, 11 domów dziecka, 11 parafii, 1 kościół rektoralny, 16 internatów i 8 oratoriów. W 9 placówkach salezjańskich za miejsce pracy służyły stare, zabytkowe, opuszczone, zrujnowane, ogołocone klasztory i kościoły. Podczas okupacji niemieckiej i sowieckiej salezjanie stracili wszystkie domy zakonne, kościoły oraz majątki, które po wojnie znalazły się w republikach radzieckich: litewskiej, białoruskiej i ukraińskiej. W nowych granicach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nie odzyskali domów dziecka w Warszawie (Generalne Gubernatorstwo) i prawobrzeżnym Przemyślu (zabór sowiecki). Do największych strat kultury materialnej należy zaliczyć kradzież przez niemieckiego profesora romańskiej antaby z drzwi kościoła w Czerwińsku n. Wisłą i wysadzenie dynamitem zabytkowej bazyliki pounickiej w Supraślu dokonanej przez Niemców z inspiracji prawosławnych Białorusinów i Ukraińców. Znaczące straty nie ominęły też zabytków architektury gotyckiej w Lądzie n. Wartą, Poznaniu, Lublinie i Oświęcimiu, renesansowej w Wilnie i barokowej w Różanymstoku.
Zitieren
APA
Pietrzykowski, J. (2026). Straty materialne i kulturowe Towarzystaw Salezjańskiego w Polsce w latach 1939-1945. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 126, 383-400. https://doi.org/10.31743/abmk.17399
Vancouver
Pietrzykowski J. Straty materialne i kulturowe Towarzystaw Salezjańskiego w Polsce w latach 1939-1945. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne. 2026;126:383-400. doi:10.31743/abmk.17399
BibTeX
@article{Pietrzykowski2026,
author = {Pietrzykowski, Jan},
title = {Straty materialne i kulturowe Towarzystaw Salezjańskiego w Polsce w latach 1939-1945},
journal = {Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne},
year = {2026},
volume = {126},
pages = {383--400},
doi = {10.31743/abmk.17399}
}
EUVIMED