Pochodzenie zaimków słowiańskich kolě i koli. Przyczynek do historii zdań względnych w językach słowiańskich na tle typologicznym
Prace Językoznawcze · 31.03.2026 · 28 (1) · 207-221
DOI: 10.31648/pj.12289 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Prace Językoznawcze, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von Norbert Ostrowski. Die Arbeit nennt 49 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
W artykule przedstawia się efekty analizy pochodzenia scs. dokolě ‘jak długo’ i scs. koli ‘kiedy, kiedykolwiek’. Celem jest wskazanie otoczenia składniowego, w którym doszło do fuzji ko- + -lě oraz ko- + -li, gdzie *ko- kontynuuje nom.-acc. indoeuropejskiego zaimka nieokreślonego *kwod. Kontekstem takim były uniwersalne zdania warunkowo-przyzwalające, które są najczęstszym źródłem zaimków nieokreślonych w funkcji „wolnego wyboru” (ang. free choice determiner), np. Załóż cokolwiek = co chcesz. Uniwersalne zdania warunkowo-przyzwalające kontynuują indoeuropejskie zdania względne skorelowane, typ szeroko zaświadczony w starych językach ide., np. hetycki i staroindyjski, a w językach bałtosłowiańskich zaświadczony jedynie rezydualnie, np. pol. Jaki ojciec, taki syn. Pierwotnie były to zdania realizowane z ide. zaimkiem względnym *yo-, np. je-lě oraz je-li, gdzie *je- kontynuuje nom.-acc. indoeuropejskiego zaimka względnego *yod. Uniwersalne zdania warunkowo-przyzwalające były także kontekstem, który sprzyjał szerzeniu się zaimka nieokreślonego *kwo- kosztem zaimka względnego *yo- w językach bałtosłowiańskich, skąd pary ko-lě : je-lě oraz ko-li : je-li. Dokładny opis rozwoju zdań względnych w językach bałtosłowiańskich pozostaje wciąż kwestią przyszłości. Artykuł jest przyczynkiem do badań etymologicznych, które uwzględniają składnię i typologię, zazwyczaj niedoceniane przez etymologów.
Zitieren
APA
Ostrowski, N. (2026). Pochodzenie zaimków słowiańskich kolě i koli. Przyczynek do historii zdań względnych w językach słowiańskich na tle typologicznym. Prace Językoznawcze, 28(1), 207-221. https://doi.org/10.31648/pj.12289
Vancouver
Ostrowski N. Pochodzenie zaimków słowiańskich kolě i koli. Przyczynek do historii zdań względnych w językach słowiańskich na tle typologicznym. Prace Językoznawcze. 2026;28(1):207-221. doi:10.31648/pj.12289
BibTeX
@article{Ostrowski2026,
author = {Ostrowski, Norbert},
title = {Pochodzenie zaimków słowiańskich kolě i koli. Przyczynek do historii zdań względnych w językach słowiańskich na tle typologicznym},
journal = {Prace Językoznawcze},
year = {2026},
volume = {28},
number = {1},
pages = {207--221},
doi = {10.31648/pj.12289}
}
EUVIMED