Wolność dla szczupaka to śmierć dla płotki, czyli o semantyce przysłówka dowolnie
Prace Językoznawcze · 2024
DOI: 10.31648/pj.10136 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Prace Językoznawcze, 2024. Verfasst von Izabela Duraj-Nowosielska. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 10 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł, opierający się na założeniach semantyki kompozycjonalnej i korzystający z metod opisu strukturalistycznego, prezentuje analizę semantyczną słowa dowolnie, po części w zestawieniu z przymiotnikiem dowolny i w polemice z innymi ujęciami (w tym słownikowymi). Wyróżnia się trzy znaczenia – jedno metapredykatywne i dwa przysłówkowe, przy czym analiza skupia się głównie na tych drugich, tj. wyrażeniach przywerbalnych. Pierwsze z nich zbliża się do znaczenia zaimka jakkolwiek (w jakikolwiek sposób) i wskazuje na obecność różnych możliwości działania otwartych przed podmiotem; zakłada wobec tego zdaniowy kontekst niefaktywny, aczkolwiek w niektórych przypadkach do jego stwierdzenia potrzebna jest pogłębiona interpretacja semantyczna. Znaczenie metapredykatywne jest analogiczne, ale dowolnie nie dotyczy tu działania podmiotu, lecz aktywności samego nadawcy, przez co traci ono związek z czasownikiem na poziomie przedmiotowym. Drugi typ użyć przyczasownikowych opiera się na kontekstach faktywnych i komunikuje negatywną ocenę tego, co zrobił podmiot; chodzi o to, że agens, dysponując otwartymi możliwościami działania, ostatecznie wybrał taką opcję, która z punktu widzenia nadawcy nie ma wystarczającego uzasadnienia. Niesie to ze sobą walor arbitralności i niezrozumiałości działania w ocenie nadawcy, o czym świadczy m.in. wymienność ze słowem arbitralny i brak wymienności z jakkolwiek. W artykule omawiany jest ponadto mechanizm „przełączenia perspektywy” leżący u podstaw wyróżnienia tych dwóch wariantów, a także problem statusu językowego wszystkich trzech wyrażeń.
Zitieren
APA
Duraj-Nowosielska, I. (2024). Wolność dla szczupaka to śmierć dla płotki, czyli o semantyce przysłówka dowolnie. Prace Językoznawcze. https://doi.org/10.31648/pj.10136
Vancouver
Duraj-Nowosielska I. Wolność dla szczupaka to śmierć dla płotki, czyli o semantyce przysłówka dowolnie. Prace Językoznawcze. 2024. doi:10.31648/pj.10136
BibTeX
@article{DurajNowosielska2024,
author = {Duraj-Nowosielska, Izabela},
title = {Wolność dla szczupaka to śmierć dla płotki, czyli o semantyce przysłówka dowolnie},
journal = {Prace Językoznawcze},
year = {2024},
doi = {10.31648/pj.10136}
}
EUVIMED