Nieważność wyroku z mocy samego prawa (ipso iure) w rzymskim procesie cywilnym
Kortowski Przegląd Prawniczy · 15.06.2026 · (2) · 105-119
DOI: 10.31648/kpp.11962 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kortowski Przegląd Prawniczy, online erschienen am 15.06.2026. Verfasst von Sebastian Stankiewicz.
Abstract (Originalsprache)
Rzymski proces cywilny doczekał się wielu opracowań naukowych, jednak w przedmiocie wyroku sądowego brak co do zasady w polskiej literaturze romanistycznej opracowań bezpośrednio podejmujących niniejszą problematykę, która to najczęściej podejmowana jest przy omawianiu innych zagadnień procesowych. Celem artykułu jest odpowiedź na pytania: czy prawo rzymskie znało nieważność wyroku z mocy samego prawa w procesie cywilnym, jakie były jej ewentualne przyczyny oraz czy istniała regulacja przewidująca środki prawne przeciwko takowym wyrokom. Ponadto istotne znaczenie mają zaprezentowane w artykule uwagi terminologiczne dotyczące pojęcia wyroku nieważnego, nieistniejącego i wadliwego w rzymskim procesie cywilnym. Prawo rzymskie znało konstrukcję nieważności wyroku z mocy samego prawa. Wyrok taki nie wywoływał żadnych skutków prawnych, ponieważ nie istniał. Inaczej było w przypadku wyroku wadliwego, który mógł być uzupełniony przez sędziego poprzez wydanie innego wyroku lub ewentualnie sprostowany. Przyczyny nieważności wyroku mogły być różnorakie i wynikać z okoliczności zarówno natury formalnej, jak i materialnej oraz wynikać z wad samego wyroku, jak i uchybień zaszłych w postępowaniu sądowym. W rzymskim postępowaniu cywilnym nie znano środka prawnego, który w sposób bezpośredni, czyli wprost nakierowany byłby, biorąc pod uwagę jego zasadniczy cel, na unicestwienie wyroku nieważnego. Artykuł stanowi przyczynek do ewentualnych dalszych, szczegółowych badań nad przedmiotową problematyką.
Zitieren
APA
Stankiewicz, S. (2026). Nieważność wyroku z mocy samego prawa (ipso iure) w rzymskim procesie cywilnym. Kortowski Przegląd Prawniczy, 105-119. https://doi.org/10.31648/kpp.11962
Vancouver
Stankiewicz S. Nieważność wyroku z mocy samego prawa (ipso iure) w rzymskim procesie cywilnym. Kortowski Przegląd Prawniczy. 2026:105-119. doi:10.31648/kpp.11962
BibTeX
@article{Stankiewicz2026,
author = {Stankiewicz, Sebastian},
title = {Nieważność wyroku z mocy samego prawa (ipso iure) w rzymskim procesie cywilnym},
journal = {Kortowski Przegląd Prawniczy},
year = {2026},
number = {2},
pages = {105--119},
doi = {10.31648/kpp.11962}
}
EUVIMED