Safâyî Tezkiresi’nde Osmanlı Şehirleri ve Tasvir Estetiği
İSTEM · 30.06.2026 · (47) · 263-280
DOI: 10.31591/istem.1898492 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İSTEM, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Ayşe Parlakkılıç Mucan. Die Arbeit nennt 45 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma 18. yüzyıl şuara tezkireleri arasında Safâyî Tezkiresi olarak şöhret bulan Safâyî Mustafa Efendi’ye ait Nuhbetü’l-âsâr min fevâidi’l-eş‘âr isimli eserde yer alan Osmanlı şehirlerini ve estetik sunumlarını konu edinir. Çalışma konusuna paralel olarak Safâyî Tezkiresi’nde yalnızca estetik bir biçimde verilen şehirler seçilmiş, bilgi vermek amacı ile yalnızca isimleri zikredilen şehirler çalışmanın dışında tutulmuştur. Bu meyanda, eserde estetik kurgu ile şekillenmiş 21 adet şehir ismi tespit edilmiştir. Şehirlerin estetik sunumuna geçilmeden önce aynı zamanda 18. yüzyıl şairleri arasında yer alan Safâyî Mustafa Efendi’nin hayatı ve edebî şahsiyeti ile ilgili bilgiler verilmiş, Nuhbetü’l-âsâr min fevâidi’l-eş‘âr ana hatları ile tanıtılmıştır. Akabinde, eserde zikredilen Osmanlı şehirlerinin dağılımı ve işlevleri incelenmiş; söz konusu şehirleri gösteren bir tablo dikkatlere sunulmuştur. Ardından Safâyî Tezkiresi’nde Osmanlı şehirlerinin estetik görünümünün incelendiği son bölüm yer almış ve bu bölüm, şehir tasvirlerinin anlam katmanları ve tasvir dilini tetkik eden iki başlıkta ele alınmıştır. Çalışma, araştırma verilerinin yorumlandığı sonuç bölümü ile tamamlanmıştır. Araştırma sonunda şehrin çeşitli teşbih ve mübalağa unsurları ile yüceltildiği; sanatlı ve secili bir söyleyişle estetik bir tasvir nesnesine dönüştüğü anlaşılmıştır. Bununla birlikte, Safâyî Tezkiresi’nde şehrin yalnızca tasvire konu edilen bir unsur olmadığı; siyasi meşruiyet, manevi üstünlük ve kültürel kimlik üretimi bağlamında işlevsel bir mevkide yer aldığı da anlaşılmıştır. Ayrıca esere konu olan şehirler ile bir bakıma 18. yüzyıl Osmanlı kültür coğrafyasının da gözler önüne serildiği, Mustafa Safâyî Efendi’den hareketle 18. yüzyıl Osmanlı insanının şehre coğrafi bir mekânın ötesinde manevi bir anlam yüklediği ve nasıl bir şehir tasavvuruna sahip olduğu fark edilmiştir.
Zitieren
APA
Mucan, A. P. (2026). Safâyî Tezkiresi’nde Osmanlı Şehirleri ve Tasvir Estetiği. İSTEM, 263-280. https://doi.org/10.31591/istem.1898492
Vancouver
Mucan AP. Safâyî Tezkiresi’nde Osmanlı Şehirleri ve Tasvir Estetiği. İSTEM. 2026:263-280. doi:10.31591/istem.1898492
BibTeX
@article{Mucan2026,
author = {Mucan, Ayşe Parlakkılıç},
title = {Safâyî Tezkiresi’nde Osmanlı Şehirleri ve Tasvir Estetiği},
journal = {İSTEM},
year = {2026},
number = {47},
pages = {263--280},
doi = {10.31591/istem.1898492}
}
EUVIMED