Türklerin Hanefî Mezhebini Tercihinde Hukukun Rolü Var Mıdır? Bazı Uygur Akitleri Üzerinden Karşılaştırmalı İnceleme
İSTEM · 30.06.2026 · (47) · 137-160
DOI: 10.31591/istem.1863571 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İSTEM, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Ali Veysel Akcan. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Türklerin İslam dinini kabul etmesinde en önemli etkenin, İslam öncesi dönemde sahip oldukları inançlarla İslam’ın getirdiği inanç esaslarının önemli ölçüde benzeşmesi olduğu, araştırmacılar tarafından sıklıkla dile getirilmektedir. Bu görüş akademik tartışmaya açık olmakla birlikte, söz konusu benzerliklerin tarihsel ve teolojik izlerini tespit etmek ve ortaya koymak mümkündür. Benzer bir iddia, Türklerin hukuk mezhebi tercihlerine ilişkin olarak da ileri sürülebilir. Çünkü inanç alanındaki ortak noktalar İslam’ın tercih edilmesinde önemli bir unsur olarak değerlendiriliyorsa, hukuk alanındaki ortak noktalar da -eğer varsa- Türklerin Hanefî mezhebini seçmesinde etkili olmuş olabilir. Türklerin Hanefî mezhebini seçme ve benimseme süreçlerinde, iki farklı hukuk düzeni arasındaki ilişkinin dikkatle incelenmesi; bu önemli tercihin ardındaki motivasyonları Uygurlar özelinde aydınlatmada araştırmacılara yardımcı olabilir. Tarihî belgeler, Uygurların İslam’ı kabul etmeden çok önce oldukça gelişmiş ve organize bir hukuk sistemine sahip olduklarını göstermektedir. Bu hukukî gelişmişlik; hukuk konusunda düzenlenen belgelerin, şahitler huzurunda usulüne uygun biçimde onaylanması ve yazılı olarak kayıt altına alınmasında açıkça görülmektedir. Bir başka ifadeyle erken bir dönemde hem şahitlik müessesesi gibi önemli hukukî kurumların hem de yazılı hukuk belgelerinin varlığı, Uygur toplumunun sistematik bir hukuk düzeni içinde hareket ettiğine işaret etmektedir. Bu akademik çalışma, Uygur hukuk sisteminden günümüze ulaşan tarihî hukuk belgelerini metin analizi yöntemiyle Hanefî mezhebi hukukunun prensipleri açısından inceleyecek; Uygurların Hanefî mezhebini tercih etme süreçlerinde hukuksal ilişkinin etkili bir rol oynayıp oynamadığını ele alacaktır. Araştırmada incelenen belgelere göre, geleneksel hukukun mezhep tercihinde önemli bir rol oynamadığı sonucuna varılmıştır
Zitieren
APA
Akcan, A. V. (2026). Türklerin Hanefî Mezhebini Tercihinde Hukukun Rolü Var Mıdır? Bazı Uygur Akitleri Üzerinden Karşılaştırmalı İnceleme. İSTEM, 137-160. https://doi.org/10.31591/istem.1863571
Vancouver
Akcan AV. Türklerin Hanefî Mezhebini Tercihinde Hukukun Rolü Var Mıdır? Bazı Uygur Akitleri Üzerinden Karşılaştırmalı İnceleme. İSTEM. 2026:137-160. doi:10.31591/istem.1863571
BibTeX
@article{Akcan2026,
author = {Akcan, Ali Veysel},
title = {Türklerin Hanefî Mezhebini Tercihinde Hukukun Rolü Var Mıdır? Bazı Uygur Akitleri Üzerinden Karşılaştırmalı İnceleme},
journal = {İSTEM},
year = {2026},
number = {47},
pages = {137--160},
doi = {10.31591/istem.1863571}
}
EUVIMED