EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

A‘şâ’nın Şiirinde Medeniyetler Arası Etkileşim ve İzleri

Nasseruddin Mazhari

İSTEM · 30.06.2026 · (47) · 401-418

DOI: 10.31591/istem.1860944 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift İSTEM, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Nasseruddin Mazhari. Die Arbeit nennt 32 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Câhiliye döneminin en özgün şahsiyetlerinden biri olan A’şâ (Meymûn b. Kays), yaşadığı dönemin yerel sınırlarını aşarak klasik Arap şiirine çok kültürlü bir kimlik kazandırmıştır. Şairin mal mülk edinme gayesiyle gerçekleştirdiği geniş çaplı seyahatler; Fars, Bizans, Habeş, Hint, Âd kavmi ve Türk medeniyetleriyle doğrudan temas kurmasını sağlamıştır. Bu makalede, şairin divanından hareketle, söz konusu medeniyetlerin izleri ve bu etkileşimin şiirsel dile yansımaları analiz edilmektedir. A’şâ’nın eserlerinde en derin izleri, coğrafi yakınlık ve siyasi ilişkiler neticesinde Fars medeniyeti bırakmıştır. Şair, İran kültürüne ait içki meclislerini, müzik aletlerini (barbat, ney, çeng), çiçek türlerini ve sofra kültürünü betimlerken Arap diline yeni bir terminoloji kazandırmıştır. Bu bağlamda yabancı kökenli kelimeleri şiir diline entegre ederek Arap edebiyatının ufkunu genişletmiş; Zîkâr Savaşı ve Sâsânî hükümdarlarının ihtişamlı hayatları üzerinden yürüttüğü tasvirlerle şiirini tarihsel bir belge niteliğine büründürmüştür. Bizans medeniyeti, şairin dilinde daha çok mimari görkem ve askeri disiplinle karşılık bulmuştur. A’şâ, kasidelerinde güçlü develerini Bizans’ın sağlam köprülerine benzeterek göçebe çöllerinin dinamizmi ile yerleşik mimarinin statik ihtişamını sentezleyen özgün bir belâgat estetiği kurmuştur. Öte yandan, Kur’an’da da zikredilen Âd, Semûd ve Tasm gibi kadim kavimlerin helâkine yaptığı vurgular, onun sadece çağdaş dünyayı değil, tarihsel süreci de ibret ekseninde takip ettiğini göstermektedir. Habeş, Hint ve Türk kültürlerine dair unsurlar ise daha spesifik temalar üzerinden şiire dahil edilmiştir. Hint kılıçlarının kalitesine yapılan övgüler, Habeş diyarına ait mimari yapılar ve Türk cariyelerinden bahsedilen sahneler, A’şâ’nın şiirindeki kozmopolit yapıyı tamamlamaktadır. Sonuç olarak A’şâ; mübalağalı medihleri, keskin hicivleri ve zengin tasvirleriyle Arap şiirini salt bir kabile anlatısı olmaktan çıkarıp, kültürlerarası etkileşimin estetik bir taşıyıcısı haline getirmiştir. Onun bu mütemayiz duruşu, klasik Arap şiirinin evrensel kapasitesini anlamak adına eşsiz bir kaynak sunmaktadır.

Zitieren

APA

Mazhari, N. (2026). A‘şâ’nın Şiirinde Medeniyetler Arası Etkileşim ve İzleri. İSTEM, 401-418. https://doi.org/10.31591/istem.1860944

Vancouver

Mazhari N. A‘şâ’nın Şiirinde Medeniyetler Arası Etkileşim ve İzleri. İSTEM. 2026:401-418. doi:10.31591/istem.1860944

BibTeX
@article{Mazhari2026,
  author = {Mazhari, Nasseruddin},
  title = {A‘şâ’nın Şiirinde Medeniyetler Arası Etkileşim ve İzleri},
  journal = {İSTEM},
  year = {2026},
  number = {47},
  pages = {401--418},
  doi = {10.31591/istem.1860944}
}
Kostenlos starten →