Samsun Salıpazarı Alan Köyü Camii’nde Bulunan Bir Camaltı Levha
İSTEM · 30.06.2026 · (47) · 305-326
DOI: 10.31591/istem.1856592 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İSTEM, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Eda Güneş und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 38 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
‘’Resmi ters yüz etmek’’ olarak da adlandırılan geleneksel halk sanatlarından biri olan camaltı resmi, halkın içinden usta çırak ilişkisi bağlamındaki sanatçılar tarafından üretilmektedir. Dünyanın birçok ülkesinde görülen ve geçmişi çok eski çağlara uzanan camaltı resimlerinde genellikle tarih ve imzanın olmayışı ve camın kırılgan bir malzeme olmasından dolayı ilk olarak nerede ortaya çıktığı hakkında net bir bilgi yoktur. Ancak camaltı resimlerinin Anadolu’daki en eski örneklerinden bazılarının; Robert-Mualla Eyüboğlu Anhegger koleksiyonunda yer alan İsmail Cezzar’ın Hicrî 1119 (Milâdî 1707) tarihli Amentü Gemisi kompozisyonlu camaltı resmi, Topkapı Müzesi koleksiyonundaki Hicrî 1232 (Milâdî 1817) tarihli, Sultan II. Mahmut’a övgü, Mevlevi sikkesi formundaki yazı-resim, Mehmet Sadık’ın Hicrî 1247 (Milâdî 1831) ve Mehmet Emin’in Hicrî 1255 (Milâdî 1839) tarihli, çevresi çiçek motifli bordürle süslü Kur’an ayetlerini içeren hat levhalar ile Türk ve İslam Eserleri Müzesi’ndeki İbrahim Nuri’nin altın yaldız renkle çalıştığı 1834 tarihli camaltı eseri olduğunu bilinmektedir. 19. yüzyıl boyunca ve 20. yüzyılın başlarında büyük gelişme gösteren camaltı resimleri dükkânlarda, kahvelerde, cami, türbe ve tekke gibi dini mekânlarda duvar panosu olarak tercih edilmiştir. Bu duvar panolarının haricinde camaltı resim tekniğinin şişe içi yazılarda, tepsilerde, hattatların çalışma malzemelerinin bulunduğu kutu kapaklarında, sandıkların dış kaplamalarında, ayna ve ayna çerçeveleri ile dükkân tabelalarında da kullanıldığı görülmektir. Daha çok dini konuların yer aldığı ve perspektifin görülmediği camaltı resimlerinde; Ashâb-ı Kehf isimlerinden oluşan kompozisyonlar sıklıkla tercih edilmiştir. Camaltı resim sanatında Ashâb-ı Kehf isimleri genellikle gemi formunda yazılmıştır. Ashâb-ı Kehf ve köpeklerinin ismi, Osmanlı ve Anadolu halk kültüründe denizcilerin manevi bir koruyucusu olarak kabul görülmüştür. Ashâb-ı Kehf isimleri, bereket getirmesi dileğiyle de genellikle dükkânların ve işyerlerinin duvarlarında yer alır. Bu çalışmada Samsun ili Salıpazarı ilçesinde yer alan Alan Köyü Camii’nin harim duvarında asılı olan 1950 tarihli Ashâb-ı Kehf isimlerinin gemi formunda yazıldığı bir camaltı hat levha, Sanat Tarihi bağlamında tanıtılmıştır.
Zitieren
APA
Güneş, E., & Bayraktar, M. S. (2026). Samsun Salıpazarı Alan Köyü Camii’nde Bulunan Bir Camaltı Levha. İSTEM, 305-326. https://doi.org/10.31591/istem.1856592
Vancouver
Güneş E, Bayraktar MS. Samsun Salıpazarı Alan Köyü Camii’nde Bulunan Bir Camaltı Levha. İSTEM. 2026:305-326. doi:10.31591/istem.1856592
BibTeX
@article{Gne2026,
author = {Güneş, Eda and Bayraktar, Mehmet Sami},
title = {Samsun Salıpazarı Alan Köyü Camii’nde Bulunan Bir Camaltı Levha},
journal = {İSTEM},
year = {2026},
number = {47},
pages = {305--326},
doi = {10.31591/istem.1856592}
}
EUVIMED