Kreacja i rola tyrana w De Excidio et Conquestu Britanniae Gildasa
Średniowiecze Polskie i Powszechne · 02.11.2026 · 145-157
DOI: 10.31261/spip.2026.22.11 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Średniowiecze Polskie i Powszechne, online erschienen am 02.11.2026. Verfasst von Bartosz Piotr Ambroziak. Die Arbeit nennt 21 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
De Excidio et Conquestu Britanniae autorstwa Gildasa to najstarsze zachowane źródło odnoszące się do dziejów wczesnośredniowiecznej Brytanii. Artykuł jest próbą analizy, w jaki sposób i dlaczego władcy brytońscy są w tym utworze wykreowani na tyranów. Praca koncentruje się na drugiej części dzieła – „Skardze na brytońskich królów”. Gildas przedstawia w niej obraz pięciu władców Brytanii. Jest to dobry materiał badawczy do tego, aby poznać sposób, w jaki autor świadomie ukazywał monarchów jako uosobienie grzechu i upadku swojej ojczyzny. Do tego celu wykorzystywał rozbudowane metafory, symbolikę zwierzęcą oraz liczne odniesienia biblijne (zwłaszcza do Księgi Daniela i tradycji prorockiej). W dotychczasowej historiografii rzadko analizowano wątek opisanych w tym dziele władców Brytanii w ujęciu interpretacyjnym, skupiając się raczej na próbach identyfikacji postaci historycznych. W artykule podkreślono, że negatywny obraz tyranów nie jest jedynie opisem rzeczywistości, lecz przede wszystkim środkiem retorycznym służącym napomnieniu elit politycznych i religijnych. Gildas, poprzez dramatyczną i moralizatorską narrację, dąży do wywołania refleksji oraz zmiany postępowania władców, ostrzegając przed nieuchronną karą i upadkiem kraju. Czyny monarchów wpisuje w szerszą wizję dziejów Brytanii jako procesu moralnej degeneracji wyspy. Szczególne znaczenie ma tu paralela między losem Brytów a historią starożytnego Izraela, co pozwala autorowi przyjąć rolę proroka wzywającego do nawrócenia. W rezultacie De Excidio jawi się nie tylko jako źródło historyczne, lecz także jako świadomie skonstruowany tekst dydaktyczny, łączący historiografię z profetyzmem.
Zitieren
APA
Ambroziak, B. P. (2026). Kreacja i rola tyrana w De Excidio et Conquestu Britanniae Gildasa. Średniowiecze Polskie i Powszechne, 145-157. https://doi.org/10.31261/spip.2026.22.11
Vancouver
Ambroziak BP. Kreacja i rola tyrana w De Excidio et Conquestu Britanniae Gildasa. Średniowiecze Polskie i Powszechne. 2026:145-157. doi:10.31261/spip.2026.22.11
BibTeX
@article{Ambroziak2026,
author = {Ambroziak, Bartosz Piotr},
title = {Kreacja i rola tyrana w De Excidio et Conquestu Britanniae Gildasa},
journal = {Średniowiecze Polskie i Powszechne},
year = {2026},
pages = {145--157},
doi = {10.31261/spip.2026.22.11}
}
EUVIMED