Afet kentleşmesini çeper üzerinden okumak: Malatya Örneği
İDEALKENT · 05.08.2026 · (51) · 1-26
DOI: 10.31198/idealkent.1979498 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İDEALKENT, online erschienen am 05.08.2026. Verfasst von Sevgi Görmüş Cengiz und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 76 Literaturangaben. Gefördert von: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu.
Abstract (Originalsprache)
Kentsel arazi kullanımları ile tarımsal alanlar arasındaki geçiş bölgesi olan kent çeperi, kentsel metabolizmanın kaynak akışlarını besleyen ve ekosistem hizmetlerini yeniden üreten alanlardır. Ancak bu alanlar, afet sonrası kriz dönemlerinde ucuz arazi kaynağı olarak görülerek dönüştürülmektedir. Afetlerle ortaya çıkan istisnai kentleşme biçimi kent çeperi üzerinde yoğunlaşmakta ve bu bölgelerde çevresel ve sosyal sorunlar giderek genişlemektedir. Bu çalışma, 2023 Kahramanmaraş depremlerine odaklanarak afet sonrası kentleşmenin kent çeperindeki çok boyutlu sosyo-mekânsal ve ekolojik etkilerini Malatya kenti üzerinden incelemektedir. Etkiler, uzman görüşmeleri, imar müdahaleleri ve yerel medya haberleri üzerinden nitel yöntemlerle analiz edilmiş, sahadaki durum müdahale haritalarıyla değerlendirilmiştir. Tematik analizden çıkarılan beş olguya dayanarak afet sonrası kentleşme, aktör-güç-kaynak etkileşimi modeli geliştirilmiştir. Çalışma afetin yarattığı istisnai koşullarda kent çeperine ilişkin planlama normların askıya alındığını, uzman bilgisinin dışlanarak ekonomik-politik öncelikleri belirleyici kıldığını ortaya koymuştur. Devasa toplu konut alanları, kırsal deprem konutları, moloz döküm sahaları ve kaynak çıkarım alanları çeperde konumlandırılırken; barınma krizinin tetiklediği kaçak yapılaşma çeperdeki tarım arazilerini tahrip etmiştir. Dolayısıyla kent çeperi çevresel ve mekânsal yüklerin boşaltıldığı bir yere dönüşmüştür. Sonuç olarak, çalışma, afet kentleşmesinin kent çeperinde neden olduğu planlama işlevsizliğinin durumunu açık etmekte ve olası yeni krizlere dikkat çekmektedir
Förderung
- Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu
Zitieren
APA
Cengiz, S. G., Taşkan, G., & Cengiz, S. (2026). Afet kentleşmesini çeper üzerinden okumak: Malatya Örneği. İDEALKENT, 1-26. https://doi.org/10.31198/idealkent.1979498
Vancouver
Cengiz SG, Taşkan G, Cengiz S. Afet kentleşmesini çeper üzerinden okumak: Malatya Örneği. İDEALKENT. 2026:1-26. doi:10.31198/idealkent.1979498
BibTeX
@article{Cengiz2026,
author = {Cengiz, Sevgi Görmüş and Taşkan, Gaye and Cengiz, Serhat},
title = {Afet kentleşmesini çeper üzerinden okumak: Malatya Örneği},
journal = {İDEALKENT},
year = {2026},
number = {51},
pages = {1--26},
doi = {10.31198/idealkent.1979498}
}
EUVIMED