Âşıkların Dilinden, Sazının Telinden Millî Değerlerimiz
AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ · 24.03.2026 · 14 (38) · 419-444
DOI: 10.31126/akrajournal.1837357 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ, online erschienen am 24.03.2026. Verfasst von Halit Üneş. Die Arbeit nennt 21 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Türk halk şiirinde millî ve manevi değerlerin âşıkların diliyle nasıl aktarıldığını incelemektedir. Âşık edebiyatı, saz eşliğinde söylenen şiirleriyle halkın duygu, düşünce ve eleştirilerini dile getiren; toplumsal değerlerin kuşaktan kuşağa aktarılmasında önemli rol üstlenen köklü bir sözlü edebiyat geleneğidir. Âşıklar, bireysel yaşantılarını toplumun ortak sorunlarıyla birleştirerek ahlâkî ve kültürel bir bilinç oluşturmuşlardır. Araştırmanın amacı, Türk halk şiirinde yer alan millî ve manevi değerlerin âşıkların söylemi aracılığıyla nasıl işlendiğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda yolsuzluk, gurbet, aile sevgisi, zaman eleştirisi, kul hakkı, kanaatkârlık, iyilik, dostluk ve vatanseverlik gibi temalar incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini Âşık Firkatî başta olmak üzere Seyranî, Sümmânî, Karacaoğlan, Ruhsatî, Âşık Veysel, Birfâni, Kuloğlu, Âşık Mürteza Aksüt ve Levnî oluşturmaktadır. Veri top-lama aracı olarak âşıkların şiirleri kullanılmış; doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analizde tematik kodlama yaklaşımı benimsenmiş, temalar olumlu ve olumsuz olarak sınıflandırılmıştır. Bulgulara göre olumlu temalar arasında doğruluk, helâl kazanç, kanaatkârlık, iyilik, hoşgörü, insan sevgisi, aile bağlılığı ve vatanseverlik öne çıkmaktadır. Gurbet ve özlem temaları özellikle Firkatî ve Karacaoğlan’da güçlü bir duygusal derinlikle işlenmiştir. Olumsuz temalar kapsamında ise yolsuzluk, mal hırsı, ahlâkî yozlaşma ve zamanın bozulması eleştirilmiştir. Sonuç olarak âşıkların şiirlerinin, toplumsal birliği güçlendiren ve ahlâkî değerleri canlı tutan önemli bir kültürel hafıza taşıyıcısı olduğu görülmüştür.
Zitieren
APA
Üneş, H. (2026). Âşıkların Dilinden, Sazının Telinden Millî Değerlerimiz. AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ, 14(38), 419-444. https://doi.org/10.31126/akrajournal.1837357
Vancouver
Üneş H. Âşıkların Dilinden, Sazının Telinden Millî Değerlerimiz. AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ. 2026;14(38):419-444. doi:10.31126/akrajournal.1837357
BibTeX
@article{ne2026,
author = {Üneş, Halit},
title = {Âşıkların Dilinden, Sazının Telinden Millî Değerlerimiz},
journal = {AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ},
year = {2026},
volume = {14},
number = {38},
pages = {419--444},
doi = {10.31126/akrajournal.1837357}
}
EUVIMED