TİCARİ İŞLEMLERDE TAŞINIR REHNİ ALACAKLISI LEHİNE TANINAN DENETLEME YETKİSİNİN KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KİRALARINDA KİRAYA VEREN BAKIMINDAN DA DEĞERLENDİRİLMESİ ÜZERİNE BİR HUKUKİ MODEL ÖNERİSİ
Ankara Barosu Dergisi · 09.08.2026 · 84 (3) · 1677-1722
DOI: 10.30915/abd.1920179 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ankara Barosu Dergisi, online erschienen am 09.08.2026. Verfasst von Utku Topcan. Die Arbeit nennt 49 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
6750 Sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu (TİTRK) m. 12/4 kapsamında rehinli alacaklıya tanınan denetleme yetkisi, öğretide büyük ölçüde teslimsiz taşınır rehni sisteminin zorunlu ve işlevsel bir unsuru olarak kabul edilmekte; teminatın değerini koruyan önleyici bir mekanizma olduğu yönünde geniş bir uzlaşı bulunmaktadır. Buna karşılık yetkinin hukuki niteliği, kapsamı ve sınırları bakımından önemli tartışmalar sürmektedir. Bu çalışma, söz konusu denetleme yetkisini esas alarak, Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) kira ilişkisi bakımından ortaya çıkan sistematik boşluğu incelemektedir.TBK’da kiracının özenle kullanma, muhafaza ve ayıpları bildirme yükümlülükleri ayrıntılı biçimde düzenlenmiş olmakla birlikte, bu yükümlülüklerin kiraya verene genel, düzenli ve önleyici bir denetim yetkisi tanıdığı kabul edilmemektedir. Özellikle m. 319’un dar ve kiracı lehine yorumlanması, denetimi ancak istisnai ve gecikmiş müdahale hâllerine indirgemektedir. Bu durum, kiraya verenin çoğu zaman zararı ancak ortaya çıktıktan sonra tespit edebilmesine yol açmaktadır.Çalışmanın temel amacı, TİTRK’de sınırlı ayni hak sahibine tanınan proaktif denetim yetkisinin, daha güçlü bir hakka sahip olan kiraya verene de —ölçülülük ve anayasal güvenceler çerçevesinde— tanınmasının hem mümkün hem de gerekli olduğunu ortaya koymaktır. Bu öneri, yalnızca kira hukukunda kiralananın etkin korunmasına değil, aynı zamanda ticaret hukuku ile borçlar hukuku arasındaki etkileşimin daha tutarlı ve dengeli bir şekilde kurulmasına da hizmet etmeyi amaçlamaktadır.
Zitieren
APA
Topcan, U. (2026). TİCARİ İŞLEMLERDE TAŞINIR REHNİ ALACAKLISI LEHİNE TANINAN DENETLEME YETKİSİNİN KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KİRALARINDA KİRAYA VEREN BAKIMINDAN DA DEĞERLENDİRİLMESİ ÜZERİNE BİR HUKUKİ MODEL ÖNERİSİ. Ankara Barosu Dergisi, 84(3), 1677-1722. https://doi.org/10.30915/abd.1920179
Vancouver
Topcan U. TİCARİ İŞLEMLERDE TAŞINIR REHNİ ALACAKLISI LEHİNE TANINAN DENETLEME YETKİSİNİN KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KİRALARINDA KİRAYA VEREN BAKIMINDAN DA DEĞERLENDİRİLMESİ ÜZERİNE BİR HUKUKİ MODEL ÖNERİSİ. Ankara Barosu Dergisi. 2026;84(3):1677-1722. doi:10.30915/abd.1920179
BibTeX
@article{Topcan2026,
author = {Topcan, Utku},
title = {TİCARİ İŞLEMLERDE TAŞINIR REHNİ ALACAKLISI LEHİNE TANINAN DENETLEME YETKİSİNİN KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KİRALARINDA KİRAYA VEREN BAKIMINDAN DA DEĞERLENDİRİLMESİ ÜZERİNE BİR HUKUKİ MODEL ÖNERİSİ},
journal = {Ankara Barosu Dergisi},
year = {2026},
volume = {84},
number = {3},
pages = {1677--1722},
doi = {10.30915/abd.1920179}
}
EUVIMED