1876 METNİ İLE 1909-1918 TADİLÂTLARI SONRASI KANUN-I ESASÎ METNİNDEKİ KAVRAMSAL DÖNÜŞÜMÜN NLP TABANLI ANALİZİ
Ankara Barosu Dergisi · 30.04.2026 · 84 (2) · 1025-1047
DOI: 10.30915/abd.1847989 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ankara Barosu Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Aytaç Çağlar. Die Arbeit nennt 24 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Kanun-ı Esasî’nin ilk metni ile 1909-1918 arasındaki tadil kanunları arasındaki kavramsal dönüşümü doğal dil işleme (NLP) ve nicel metin madenciliği yöntemleriyle incelemiştir. Çalışmanın amacı, Osmanlı Devleti’nin anayasal dilinde yaşanan dönüşümü dilsel veriye dayalı, sayısal ve denetlenebilir göstergelerle ortaya koymaktır. Veri seti, Düstur’da yayımlanmış resmî Kanun-ı Esasî metinlerinin Latin harfli baskılarına dayanmaktadır. Bu metinlerdeki yazım ve karakter tutarsızlıkları giderilerek temizlenmiş ve her bir anayasa maddesi kendi madde numarası ve tarih bilgisiyle ilişkilendirilmiş madde bazlı yapılandırılmış bir corpus hâline getirilmiştir. Böylece 1876 ve 1909 sürümlerini doğrudan karşılaştırmaya elverişli, tekrar üretilebilir bir veri tabanı oluşturulmuştur. Analiz sürecinde; kelime ve kavram sıklığı, n-gram ve kolokasyon analizi, modalite incelemesi, madde bazlı fark (diff) analizi ve tematik kümeleme teknikleri birlikte kullanılmıştır. Bulgular, Kanun-ı Esasî’nin 1876 tarihli metninde padişah merkezli ve kişisel otoriteyi önceleyen bir anayasal dilin hâkim olduğunu; 1909-1918 tadilatlarında ise meclis, kanunilik ve usul kavramları etrafında şekillenen daha kurumsal ve anayasal bir söylemin güçlendiğini ortaya koymuştur. Nicel metin göstergeleri, yürütme yetkisinin dilsel düzeyde sınırlandırıldığını, yasama sürecinin meclis merkezli bir yapıya doğru evrildiğini ve hak-vatandaşlık alanında tebaacı söylemden daha kapsayıcı bir vatandaşlık diline geçildiğini göstermiştir. Çalışma, Osmanlı anayasal modernleşmesini veri temelli bir yaklaşımla yeniden değerlendirerek, dijital beşerî bilimler literatürüne yöntem temelli bir katkı sunmuştur.
Zitieren
APA
Çağlar, A. (2026). 1876 METNİ İLE 1909-1918 TADİLÂTLARI SONRASI KANUN-I ESASÎ METNİNDEKİ KAVRAMSAL DÖNÜŞÜMÜN NLP TABANLI ANALİZİ. Ankara Barosu Dergisi, 84(2), 1025-1047. https://doi.org/10.30915/abd.1847989
Vancouver
Çağlar A. 1876 METNİ İLE 1909-1918 TADİLÂTLARI SONRASI KANUN-I ESASÎ METNİNDEKİ KAVRAMSAL DÖNÜŞÜMÜN NLP TABANLI ANALİZİ. Ankara Barosu Dergisi. 2026;84(2):1025-1047. doi:10.30915/abd.1847989
BibTeX
@article{alar2026,
author = {Çağlar, Aytaç},
title = {1876 METNİ İLE 1909-1918 TADİLÂTLARI SONRASI KANUN-I ESASÎ METNİNDEKİ KAVRAMSAL DÖNÜŞÜMÜN NLP TABANLI ANALİZİ},
journal = {Ankara Barosu Dergisi},
year = {2026},
volume = {84},
number = {2},
pages = {1025--1047},
doi = {10.30915/abd.1847989}
}
EUVIMED