YouTube Arayüzündeki Dikkat Dağıtıcı Ögelerin Öğrencilerin Zihin Gezinmesi ve Bilişsel Yük Algısına Etkisi
Cumhuriyet International Journal of Education · 10.06.2026 · 15 (1) · 400-420
DOI: 10.30703/cije.1758690 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Cumhuriyet International Journal of Education, online erschienen am 10.06.2026. Verfasst von Hasan Celal Balıkçı. Die Arbeit nennt 57 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırma, YouTube’un standart arayüzünde yer alan dikkat dağıtıcı unsurların (önerilen videolar, yorumlar, yan paneller) ortaokul öğrencilerinin zihin gezinmesi ve bilişsel yük algısı üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Şanlıurfa ili Siverek ilçesinde, 6. sınıfta öğrenim gören 34 öğrenci ile yürütülmüş; öğrenciler rastgele olarak YouTube standart arayüzü (n=17) ve sadeleştirilmiş MP4 arayüzü (n=17) gruplarına atanmıştır. Katılımcılar, noktalama işaretleri konusunu işleyen yaklaşık beş dakikalık bir eğitsel videoyu izlemiş; izleme süresince bakış hareketleri Tobii Pro göz izleme cihazı ile kaydedilmiş, ardından Zihin Gezinmesi Ölçeği (ZGÖ-5) ve Bilişsel Yük Ölçeği uygulanmıştır. Veriler Mann-Whitney U testi ile analiz edilmiş, ısı haritaları nitel olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, zihin gezinmesi ve bilişsel yük açısından iki grup arasında anlamlı fark bulunmadığını; ancak zihin gezinmesi puanlarının anlamlılık düzeyine yakın olduğunu göstermiştir. Göz izleme verilerinde, içerik alanına odaklanmada fark görülmezken, YouTube grubunda eğitmen yüzüne odaklanma süresi anlamlı düzeyde daha yüksek çıkmıştır. Isı haritaları, her iki grupta da eğitmen yüzünün temel görsel odak noktası olduğunu, MP4 arayüzünde ise içerik metnine daha dengeli bir odaklanma sağlandığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, YouTube arayüzündeki dikkat dağıtıcı öğeler öğrencilerin dikkat ve bilişsel yük algısını belirgin biçimde etkilememekle birlikte, görsel odaklanma dağılımını değiştirebilmektedir; bu nedenle video tabanlı öğrenme ortamlarında arayüz sadeleştirme stratejilerinin dikkate alınması önerilmektedir.
Zitieren
APA
Balıkçı, H. C. (2026). YouTube Arayüzündeki Dikkat Dağıtıcı Ögelerin Öğrencilerin Zihin Gezinmesi ve Bilişsel Yük Algısına Etkisi. Cumhuriyet International Journal of Education, 15(1), 400-420. https://doi.org/10.30703/cije.1758690
Vancouver
Balıkçı HC. YouTube Arayüzündeki Dikkat Dağıtıcı Ögelerin Öğrencilerin Zihin Gezinmesi ve Bilişsel Yük Algısına Etkisi. Cumhuriyet International Journal of Education. 2026;15(1):400-420. doi:10.30703/cije.1758690
BibTeX
@article{Balk2026,
author = {Balıkçı, Hasan Celal},
title = {YouTube Arayüzündeki Dikkat Dağıtıcı Ögelerin Öğrencilerin Zihin Gezinmesi ve Bilişsel Yük Algısına Etkisi},
journal = {Cumhuriyet International Journal of Education},
year = {2026},
volume = {15},
number = {1},
pages = {400--420},
doi = {10.30703/cije.1758690}
}
EUVIMED