HAMZA-NÂME’NİN 63. CİLDİNDE BULUNAN SAVAŞ ÂLETLERİ VE SAVAŞ UNSURLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME
ULUSLARARASI TÜRK LEHÇE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (TÜRKLAD) · 20.06.2026 · 10 (1) · 173-212
DOI: 10.30563/turklad.1856903 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift ULUSLARARASI TÜRK LEHÇE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (TÜRKLAD), online erschienen am 20.06.2026. Verfasst von Yusuf Can Erdoğan und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 29 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Türk edebiyatının halk hikâyeleri ve cenknâme geleneği içinde önemli bir yere sahip olan Hamza-nâme, Hz. Hamza ve beraberindeki kahramanların İslamiyet’i yayma uğrunda verdikleri mücadeleleri geniş bir coğrafya ve zengin bir hayal gücüyle anlatır. Eski Anadolu Türkçesi döneminin dil hususiyetlerini muhafaza eden ve bu çalışma kapsamında tarafımızca transkripsiyonlu çevirisi yapılan 63. cilt; bilhassa Mekke’nin işgali ve kurtuluşu sürecinde İslam ordusu ile Likâ-yı Zümrüd Şâh kuvvetleri arasındaki savaşları merkezine almaktadır. Bu makalede, destansı anlatıdaki askerî terminoloji, savaş âletleri (âlât-ı harb) ve savaş unsurları metin analizi yöntemiyle incelenmiştir. Eserdeki savaş âletleri yalnızca düşmana fiziksel hasar veren araçlar olarak değil; kahramanın askerî statüsünü, olağanüstü fiziksel kudretini ve savaş meydanındaki teknik ustalığını yansıtan sembolik unsurlar olarak ele alınmıştır. Çalışma kapsamında silahlar; saldırı (vurucu: gürz, amûd; delici ve kesici: nîze, ok, yay, kılıç/tîğ, hançer, balta, kemend vb.), savunma (siper, miğfer, cebe, cevşen) ve yanıcı araçlar (karûre-i neft) şeklinde üç temel kategoride sınıflandırılarak çözümlenmiştir. Bunun yanı sıra orduların kullandığı binek ve savaş hayvanlarının (at, fil, gergedan ve ejderha gibi mitolojik varlıklar), savaşın sevk ve idare edildiği stratejik mekânların, askerî hiyerarşiyi belirten ünvanların (ser-kaplân, pehlevân vb.), haberleşme araçlarının (savaş müzik âletleri ve iletişim stratejileri) ve savaş stratejilerinin (şebhûn, dârû kullanımı vs.) anlatıdaki işlevleri üzerinde durulmuştur. Çalışma, Eski Anadolu Türkçesi döneminin askerî terminolojisini ortaya koyarken savaş âletlerinin ve taktiklerinin metnin kurgusundaki işlevsel ve anlamsal boyutlarına da ışık tutmaktadır.
Zitieren
APA
Erdoğan, Y. C., & Özkan, N. (2026). HAMZA-NÂME’NİN 63. CİLDİNDE BULUNAN SAVAŞ ÂLETLERİ VE SAVAŞ UNSURLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. ULUSLARARASI TÜRK LEHÇE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (TÜRKLAD), 10(1), 173-212. https://doi.org/10.30563/turklad.1856903
Vancouver
Erdoğan YC, Özkan N. HAMZA-NÂME’NİN 63. CİLDİNDE BULUNAN SAVAŞ ÂLETLERİ VE SAVAŞ UNSURLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. ULUSLARARASI TÜRK LEHÇE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (TÜRKLAD). 2026;10(1):173-212. doi:10.30563/turklad.1856903
BibTeX
@article{Erdoan2026,
author = {Erdoğan, Yusuf Can and Özkan, Nevzat},
title = {HAMZA-NÂME’NİN 63. CİLDİNDE BULUNAN SAVAŞ ÂLETLERİ VE SAVAŞ UNSURLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME},
journal = {ULUSLARARASI TÜRK LEHÇE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (TÜRKLAD)},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {173--212},
doi = {10.30563/turklad.1856903}
}
EUVIMED