Osmanlı Devleti’nde Meşveret Meclisi ve Şeyhülislâmların Meclisteki Konumu
Mütefekkir · 16.06.2026 · 13 (25) · 141-158
DOI: 10.30523/mutefekkir.1871237 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Mütefekkir, online erschienen am 16.06.2026. Verfasst von Adem Keleş. Die Arbeit nennt 73 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Osmanlı Devleti’nde dinî meşruiyeti sağlayan en önemli kurumlardan biri olan şeyhülislâmlık, zamanla sadece fetvâ veren bir makam olmaktan çıkıp devlet yönetiminde de etkili hale gelmiştir. Divân-ı Hümâyûn’un önemini yitirmesiyle birlikte Meşveret Meclisi öne çıkmış, şeyhülislâmlar bu mecliste dini konuların yanı sıra askerî idarî ve malî konularda da söz sahibi olmuşlardır. Meşveret toplantılarının önemli bir kısmının şeyhülislâmların konaklarında yapılması ve alınan kararların fetvâ yoluyla meşrulaştırılması, onların bu güçlü konumunu açıkça göstermektedir. Bu çalışma özellikle XVII. yüzyıldan itibaren önem kazanan Meşveret Meclisi’nde şeyhülislâmların konumunu, görevlerini ve karar alma süreçlerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamıştır. Yapılan çalışmada Osmanlı arşiv belgeleri (hatt-ı hümâyunlar) başta olmak üzere Osmanlı kronikleri ve ilgili literatür incelenmiştir. Meşveret Meclisi’nin yapısı işleyişi ve şeyhülislâmların bu meclisteki rolleri genel olarak ele alınmıştır. Bu yönüyle çalışma, literatürde genellikle dağınık şekilde ele alınan Meşveret Meclisi-şeyhülislâm ilişkisini bütüncül biçimde incelemiş ve şeyhülislâmların Osmanlı Devleti’nin karar alma mekanizmalarındaki merkezi rolünü daha açık biçimde ortaya koymuştur. Böylece Osmanlı Devleti’nin siyasal yapısının anlaşılmasına katkı sağlamıştır. Çalışma, ağırlıklı olarak XVII. yüzyıl ve sonrasına ait Osmanlı arşiv belgeleri (özellikle hatt-ı hümâyunlar), kronikler ve mevcut literatürle sınırlı olup, bu çerçevenin dışındaki dönem ve kaynaklara kapsamlı biçimde yer verilmemiştir.
Zitieren
APA
Keleş, A. (2026). Osmanlı Devleti’nde Meşveret Meclisi ve Şeyhülislâmların Meclisteki Konumu. Mütefekkir, 13(25), 141-158. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.1871237
Vancouver
Keleş A. Osmanlı Devleti’nde Meşveret Meclisi ve Şeyhülislâmların Meclisteki Konumu. Mütefekkir. 2026;13(25):141-158. doi:10.30523/mutefekkir.1871237
BibTeX
@article{Kele2026,
author = {Keleş, Adem},
title = {Osmanlı Devleti’nde Meşveret Meclisi ve Şeyhülislâmların Meclisteki Konumu},
journal = {Mütefekkir},
year = {2026},
volume = {13},
number = {25},
pages = {141--158},
doi = {10.30523/mutefekkir.1871237}
}
EUVIMED