Tahrif İddialarının Odağındaki İbn Ebî Serḥ Rivayetlerinin Yedi Harf Bağlamında Bütünsel Yaklaşım Metoduyla Tahlili
İlahiyat Tetkikleri Dergisi · 18.11.2026 · (Advanced Online Publication)
DOI: 10.29288/ilted.2000424 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İlahiyat Tetkikleri Dergisi, online erschienen am 18.11.2026. Verfasst von Eren Pilgir und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 62 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Hicretten sonra Müslüman olduğu ve Mekke’nin fethine kadar geçen dönemde bir süre vahiy kâtipliği yaptığı nakledilen ʿAbdullah b. Saʿd b. Ebî Serḥ (öl. 36/656-57), irtidat ederek Mekke’ye dönmesiyle hem klasik hem de modern çalışmalara konu olmuştur. Bu makalede ise İbn Ebî Serḥ’e isnâd edilen rivayetlerden yedi harfle ilişkilendirilebilecekler incelenmektedir. Literatürde yer alan ve İbn Ebî Serḥ hakkında nakledilen rivayetlerin büyük bir kısmının başta İbn Ebî Serḥ olmak üzere Kur’an’ın tahrifiyle doğrudan ilişkilendirilmesi, böyle bir çalışmanın yapılmasını zorunlu kılmıştır. Amacı İbn Ebî Serḥ’e yedi harfle alakalı nispet edilen rivayetlerin mahiyetini ortaya çıkarmak olan bu çalışmada, “Bütünsel Yaklaşım” metodu kullanılmıştır. Yapılan incelemede, İbn Ebî Serḥ’in Medenî sûreler olan Bakara, Âl-i ʿİmran ve Nisâ’da yer alan bazı kelimeleri (“azîzun ḥakîm” yerine “ğafûrun raḥîm”, “ğafûran raḥîmâ” yerine “alîmen ḥakîmâ”, “semîʿun beṡîr” yerine “semîʿun ʿalîm” vb.) kendisine söylenenden farklı biçimlerde yazdığını ileri sürdüğü, bunu da irtidat edip Mekke’ye geri döndüğünde kendini oradaki müşriklere affettirmek amacıyla “Vahiy adına ne istiyorsam onu yazıyordum.” diyerek bir propaganda aracı olarak kullandığı tespit edilmiştir. Makalede incelenen rivayetlerin tahlili, İbn Ebî Serḥ’in savunma psikolojisiyle ürettiği iddiaların herhangi bir epistemik değer taşımadığını ortaya koymuştur. Âyetlerin nüzul döneminde hıfz ve kitâbet yoluyla toplumsal bir mutabakatla korunmuş olması, bu iddiaların Mushaf’ın otantikliğine dair bir tartışma zemini oluşturmasına imkân tanımamaktadır. Çalışma ayrıca İbn Ebî Serḥ rivayetlerinin yedi harf kapsamındaki farklı okumaları Mekke’nin fethinden (8/630) önceye tarihlendirmeyi muhtemel kılması sebebiyle, bu ruhsatın vahyin son iki yılıyla sınırlı olduğu savını tartışmaya açmıştır.
Zitieren
APA
Pilgir, E., & Güvel, O. (2026). Tahrif İddialarının Odağındaki İbn Ebî Serḥ Rivayetlerinin Yedi Harf Bağlamında Bütünsel Yaklaşım Metoduyla Tahlili. İlahiyat Tetkikleri Dergisi. https://doi.org/10.29288/ilted.2000424
Vancouver
Pilgir E, Güvel O. Tahrif İddialarının Odağındaki İbn Ebî Serḥ Rivayetlerinin Yedi Harf Bağlamında Bütünsel Yaklaşım Metoduyla Tahlili. İlahiyat Tetkikleri Dergisi. 2026. doi:10.29288/ilted.2000424
BibTeX
@article{Pilgir2026,
author = {Pilgir, Eren and Güvel, Orhan},
title = {Tahrif İddialarının Odağındaki İbn Ebî Serḥ Rivayetlerinin Yedi Harf Bağlamında Bütünsel Yaklaşım Metoduyla Tahlili},
journal = {İlahiyat Tetkikleri Dergisi},
year = {2026},
number = {Advanced Online Publication},
doi = {10.29288/ilted.2000424}
}
EUVIMED