Deprem Korkusunun Tanrı Algısı ve Dünya Varsayımları Üzerindeki Etkisi
İlahiyat Tetkikleri Dergisi · 2026
DOI: 10.29288/ilted.1834223 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İlahiyat Tetkikleri Dergisi, 2026. Verfasst von Muharrem Aka und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 54 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırmada, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin bireylerin psikolojik, bilişsel ve manevi süreçleri üzerindeki çok boyutlu etkileri incelenmiştir. Çalışmada, hafif/ağır yaralanma durumu, yakınlık derecesine göre yakın kaybı ve göçük altında kalma gibi doğrudan travmaya maruz kalma biçimlerinin deprem korkusu, dünya varsayımları ve Tanrı algısı değişkenleriyle ilişkileri ampirik olarak analiz edilmiştir. İlişkisel tarama ve karşılaştırmalı desenin kullanıldığı araştırmanın verileri, depremden doğrudan etkilenen 18 yaş ve üzerindeki 574 katılımcıdan kesitsel yöntemle elde edilmiştir. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu’na ek olarak Deprem Korkusu Ölçeği, Tanrı Algısı Ölçeği ve Dünya Varsayımları Ölçeği’nden oluşan bir ölçek bataryası kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen nicel veriler, IBM SPSS Statistics 25.0 paket programı (IBM Corp., Armonk, NY, ABD) kullanılarak analiz edilmiştir. Hipotezlerin test edilmesinde ANOVA, bağımsız örneklemler t-testi, korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Analiz bulguları, afetlerin insan ruhu, zihinsel şemaları ve inanç dünyası üzerinde doğrusal olmayan, seçici ve karmaşık etkiler oluşturduğunu göstermektedir. Yapılan analizlerde, göçük altında kalan ve yaralanma deneyimi yaşayan bireylerin deprem korkusu puanlarında anlamlı bir farklılık saptanmazken, hayatta kalmış olmanın beraberinde getirdiği varoluşsal farkındalık ve minnettarlık duygusuyla dünya varsayımlarının akut evre sonrasında olumlu yönde yeniden yapılandığı belirlenmiştir. Buna karşın, özellikle birinci derece yakın kaybı yaşayan ve göçük altında çaresizliği en üst düzeyde deneyimleyen bireylerde Tanrı algısının istatistiksel olarak anlamlı biçimde olumsuz yönde farklılaştığı ve bireylerin Tanrı’nın adaleti ve merhametine ilişkin sorgulayıcı ve mesafeli dinsel gerilimler yaşadıkları belirlenmiştir. Regresyon sonuçları, duygusal dönüşüme rağmen deprem korkusunun dünya varsayımları ve Tanrı algısı üzerinde sınırlı ancak anlamlı bir açıklayıcılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, kriz dönemlerinde psikososyal destek süreçlerine “Manevi İlk Yardım” ve anlam merkezli danışmanlık modellerinin entegre edilmesinin kritik önem taşıdığını göstermektedir.
Zitieren
APA
Aka, M., Karaca, F., & Toper, F. (2026). Deprem Korkusunun Tanrı Algısı ve Dünya Varsayımları Üzerindeki Etkisi. İlahiyat Tetkikleri Dergisi. https://doi.org/10.29288/ilted.1834223
Vancouver
Aka M, Karaca F, Toper F. Deprem Korkusunun Tanrı Algısı ve Dünya Varsayımları Üzerindeki Etkisi. İlahiyat Tetkikleri Dergisi. 2026. doi:10.29288/ilted.1834223
BibTeX
@article{Aka2026,
author = {Aka, Muharrem and Karaca, Faruk and Toper, Ferhat},
title = {Deprem Korkusunun Tanrı Algısı ve Dünya Varsayımları Üzerindeki Etkisi},
journal = {İlahiyat Tetkikleri Dergisi},
year = {2026},
doi = {10.29288/ilted.1834223}
}
EUVIMED