The Evolution of the Legal Status of Non-Muslims from the Tanzimat Edict to the Kanun-i Esasi
Malazgirt Tarih Araştırmaları Dergisi · 2025
DOI: 10.29228/matad.87684 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Malazgirt Tarih Araştırmaları Dergisi, 2025. Verfasst von Ahmet Eren Çıtak.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Tanzimat Fermanı’ndan Berlin Antlaşması’na (1839–1878) kadar olan süreçte Osmanlı Devleti’nin gayrimüslim tebaasına yönelik hukukî dönüşümünü incelemektedir. Osmanlı, çok dinli yapısını uzun süre İslam hukukunun öngördüğü “zimmîlik” statüsü üzerinden düzenlemiştir. Ancak 19. yüzyılda Avrupa’daki modernleşme ve milliyetçilik etkisiyle bu sistem dönüşüme uğramıştır. Tanzimat ve Islahat fermanları ile eşitlik ilkesi hukuken tanınmış, Kanun-ı Esasi ile anayasal yurttaşlık kavramı şekillenmiştir. Bu reformlarla birlikte gayrimüslimler kamu hizmetlerine girebilmiş, mülk edinme ve siyasi temsil hakları kazanmıştır. Bununla birlikte reformlar, çoğu zaman iç taleplerden çok dış baskılarla şekillenmiş ve uygulamada büyük sınırlılıklarla karşılaşmıştır. Eşitlik ilkesi, toplumun hem Müslüman hem gayrimüslim kesiminde farklı algılanmış; kimi zaman toplumsal huzursuzluğu artıran bir unsur hâline gelmiştir. 1878 Berlin Antlaşması ile reformlar uluslararası denetime açılmış, gayrimüslim cemaatler Avrupa devletlerinin koruması altına girmiştir. Bu durum, Osmanlı egemenliğini zayıflatırken gayrimüslim-Müslüman ilişkilerinde derin bir kırılma yaratmıştır. Sonuç olarak Osmanlı'da eşit yurttaşlık anlayışı hukuken ilerici olsa da toplumsal ve siyasal düzlemde kalıcı bir dönüşüm yaratamamıştır. Zimmîlikten vatandaşlığa geçiş, reformlarla kurumsal olarak inşa edilmeye çalışılsa da zihinsel ve kültürel düzeyde içselleştirilemediği için sınırlı kalmıştır.
Zitieren
APA
Çıtak, A. E. (2025). The Evolution of the Legal Status of Non-Muslims from the Tanzimat Edict to the Kanun-i Esasi. Malazgirt Tarih Araştırmaları Dergisi. https://doi.org/10.29228/matad.87684
Vancouver
Çıtak AE. The Evolution of the Legal Status of Non-Muslims from the Tanzimat Edict to the Kanun-i Esasi. Malazgirt Tarih Araştırmaları Dergisi. 2025. doi:10.29228/matad.87684
BibTeX
@article{tak2025,
author = {Çıtak, Ahmet Eren},
title = {The Evolution of the Legal Status of Non-Muslims from the Tanzimat Edict to the Kanun-i Esasi},
journal = {Malazgirt Tarih Araştırmaları Dergisi},
year = {2025},
doi = {10.29228/matad.87684}
}
EUVIMED