EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

The Great Depression of 1929 and Its Effects on Türkiye

NEDRET MALİKİ KÖSE

Journal of History School · 2026 · 19 (LXXXIV) · 5280-5302

DOI: 10.29228/joh.82341 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Journal of History School, 2026. Verfasst von NEDRET MALİKİ KÖSE.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, 1929 Dünya Ekonomik Buhranı’nın küresel doğuş dinamiklerini, Türkiye ekonomisine yansıma kanallarını ve 1929–1935 döneminde uygulanan iktisat politikalarını analitik ve tarihsel bir yöntemle incelemektedir. Araştırmada Resmî Gazete’de yayımlanan temel kanun metinleri, 1930 Sanayi Kongresi zabıtları ve TÜİK tarihsel istatistik serilerinden oluşan birincil kaynaklar ile ikincil literatür doküman incelemesi tekniğiyle değerlendirilmiştir. Çalışma, literatürdeki yaygın genellemelerin aksine, Türkiye’de Mayıs 1929’da başlayan döviz darboğazının Ekim 1929 New York Borsası çöküşünün bir sonucu olmadığını ortaya koymaktadır. Mayıs 1929 kur krizinin temel nedeni; Lozan Ticaret Sözleşmesi gümrük kısıtlamalarının sona ermesi öncesinde 1499 sayılı Gümrük Tarifesi Kanunu beklentisiyle yapılan spekülatif ithalat stoklaması ve Osmanlı dış borç ödemeleridir. Ekim 1929 sonrası küresel kriz ise Türkiye’yi tarımsal ihraç ürünlerindeki %50-%60’lık fiyat çöküşü üzerinden vurmuştur. Hükümetin sıkı para ve sabit kur politikası sonucunda Türk lirasının nominal değeri korunurken, iç piyasadaki %60’a varan deflasyon üretici ve tüccarların TL cinsinden borçlarının reel yükünü iki katından fazla artırmış; bu durum 10 yerel bankanın kapanmasına zemin hazırlamıştır. Türkiye’nin kriz yönetimi iki aşamalı bir yapı sergilemiştir: İlk aşamada 1499 sayılı Gümrük, 1567 sayılı Kambiyo Kontrolü, kliring anlaşmaları, kriz vergileri ve buğday destekleme alımları gibi kısa vadeli korumacı tedbirler alınmıştır. İkinci aşamada ise Merkez Bankası’nın kuruluşu, 1933 Paris Borç Anlaşması, Sümerbank, Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ve MTA hamleleriyle uzun vadeli devletçi sanayileşme modeli hayata geçirilmiştir. Sonuç olarak Türkiye, küresel buhran şartlarını ithal ikameci ulusal sanayileşme ve kurumsal inşa fırsatına dönüştürmüştür.

Zitieren

APA

KÖSE, N. M. (2026). The Great Depression of 1929 and Its Effects on Türkiye. Journal of History School, 19(LXXXIV), 5280-5302. https://doi.org/10.29228/joh.82341

Vancouver

KÖSE NM. The Great Depression of 1929 and Its Effects on Türkiye. Journal of History School. 2026;19(LXXXIV):5280-5302. doi:10.29228/joh.82341

BibTeX
@article{KSE2026,
  author = {KÖSE, NEDRET MALİKİ},
  title = {The Great Depression of 1929 and Its Effects on Türkiye},
  journal = {Journal of History School},
  year = {2026},
  volume = {19},
  number = {LXXXIV},
  pages = {5280--5302},
  doi = {10.29228/joh.82341}
}
Kostenlos starten →