AN URBAN INTERSECTION IN A PUBLIC INDOOR SPACE: KADIKÖY OPERA PASSAGE
the Journal of Academic Social Sciences · 2026 · 178 (178) · 324-340
DOI: 10.29228/asos.90366 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift the Journal of Academic Social Sciences, 2026. Verfasst von Nur Banu ÖZBALTA und 1 weiteren Autor:innen.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, kamusallığın geleneksel sokak dokusundan iç mekâna taşınma ve dönüşme süreçlerini, kentsel arakesit ve kamusal iç mekân kavramsal düzlemleri üzerinden, fiziksel ve sosyal sınırların iç içe geçtiği pasaj mimarisi vasıtasıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Kentin kamusal alanları ile özel mülkiyet sınırları arasında kurduğu geçişkenlik ve kentsel süreklilik ilişkisini sağlayan pasaj tipolojisinin bugün hâlâ, yalnızca ticari akslar değil, bu özellikleriyle toplumsal karşılaşmaların üretildiği hibrit ve dinamik bölgeler olduğunu göstermekte olan bu metinde, pasajın tarih içindeki mekânsal değişimlerine değinilmiş; buna örnek olarak 19. yüzyılın Avrupa pasajlarına benzeyen İstanbul pasajlarının zamanla pragmatik bir iş hanı biçimine büründüğü ve yerelleşerek güncelliğini koruduğu analiz edilerek açıklanmıştır. Çalışmada, bu dönüşüm döneminde inşa edilen, (1976'da kapanan ve semt belleğinde önemli yer tutan Opera Sineması'nın hatırası üzerine bina edilen), İstanbul'un geç dönem pasajlarından olan Opera Pasajı, 20. yüzyılın pasajları arasında Kadıköy için önemli bir ticari mekân olarak ele alınmakla birlikte mekânsal kimliğini üç temel boyut üzerinden hiyerarşik bir kurguyla analiz edilmektedir. İlk olarak, yapının kendine özgü ve sıra dışı sirkülasyon şemasıyla mekânsal kompozisyon sunması ve morfolojik dönüşümü içeren mekânsal yapı incelenmiş; ikinci olarak, bu mekânsal kurgunun ürettiği kolektif hafıza, kullanıcı profili ve gündelik karşılaşmaları kapsayan sosyal pratikler ele alınmış; son olarak ise pasaj esnafının kentsel dönüşüm baskılarına ve değişen tüketim kalıplarına karşı geliştirdiği ekonomik dirençlilik mekanizmaları değerlendirilerek günümüz kamusal alanı içindeki duruşu tartışılmıştır. Çalışma genelinde veri toplama aracı olarak kapsamlı bir literatür taraması, tarihsel kaynak analizi ve yerinde mekânsal gözlem yöntemleri kullanılmıştır. Sonuç olarak günümüzün standartlaşmış alışveriş merkezi kültürüne karşı abiye giyim ve kişiye özel üretim gibi niş sektörlerde uzmanlaşarak başarılı bir ekonomik direnç noktası oluşturan Opera Pasajı’nın, yıllar içinde yapılmış çeşitli yapısal müdahalelere rağmen, mekânsal kurgusunun sağladığı toplumsal pratikleriyle ve kentsel arakesit niteliğindeki kamusal iç mekânların bütüncül bir hiyerarşiyle Kadıköy’ün kentsel morfolojisinde hala kamusallığın sürekliliğini sağlayan ve yaşayan bir heterotopik katman olarak varlığını sürdürmekte olduğu görülmüştür.
Zitieren
APA
ÖZBALTA, N. B., & ÖZER, Y. S. (2026). AN URBAN INTERSECTION IN A PUBLIC INDOOR SPACE: KADIKÖY OPERA PASSAGE. the Journal of Academic Social Sciences, 178(178), 324-340. https://doi.org/10.29228/asos.90366
Vancouver
ÖZBALTA NB, ÖZER YS. AN URBAN INTERSECTION IN A PUBLIC INDOOR SPACE: KADIKÖY OPERA PASSAGE. the Journal of Academic Social Sciences. 2026;178(178):324-340. doi:10.29228/asos.90366
BibTeX
@article{ZBALTA2026,
author = {ÖZBALTA, Nur Banu and ÖZER, Yasemen SAY},
title = {AN URBAN INTERSECTION IN A PUBLIC INDOOR SPACE: KADIKÖY OPERA PASSAGE},
journal = {the Journal of Academic Social Sciences},
year = {2026},
volume = {178},
number = {178},
pages = {324--340},
doi = {10.29228/asos.90366}
}
EUVIMED