FORDİST ÜRETİM MODELİNİN TÜRK KAMU PERSONEL SİSTEMİNE YANSIMALARI (1945-1980)
Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi · 11.06.2026 · 12 (1) · 113-158
DOI: 10.29131/uiibd.1957508 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, online erschienen am 11.06.2026. Verfasst von Naciye Turan und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 58 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, 1945-1980 yılları arasında Türk kamu personel rejiminde yaşanan yapısal dönüşümü Fordist birikim rejimi çerçevesinde ve Habermasçı kamusal alan teorisi ekseninde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Kuramsal zeminde Antik dönemden modern çağda Jürgen Habermas’a kadar uzanan kamusal-özel alan diyalektiği, Weberyen bürokrasi modeli ve modern memur tipolojisinin gelişimi tarihsel bir perspektifle ele alınmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden tarihsel kurumsalcılık ve doküman analizi yöntemleri işe koşulmuştur. Araştırmanın ampirik veri setini oluşturmak amacıyla Strateji ve Bütçe Başkanlığı arşivinde yer alan birinci, ikinci ve üçüncü kalkınma planları, MEHTAP (Merkezi Hükümet Teşkilatı Araştırma Projesi) Raporu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gibi temel hukuki ve yönetsel belgeler sistematik biçimde incelenmiştir. İhracata dayalı birikim modeline geçişi ve neoliberal politikaların başlangıcını simgelemesi nedeniyle, dördüncü kalkınma planı ve sonrası dönem çalışmanın metodolojik sınırlandırılması (hariç tutma kriteri) gereği kapsam dışında bırakılmıştır. Analiz sürecinde ele alınan her bir tarihsel dönem, kendi içsel dinamikleri ve dönemsel bağlamı bünyesinde sentezlenerek değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, İkinci Dünya Savaşı sonrası şekillenen Bretton Woods sistemi ve Fordist üretim disiplininin Türkiye'deki devlet müdahaleciliğini doğrudan biçimlendirdiğini göstermektedir. Klasik liberal ve tam serbest piyasa ekonomilerinden farklı olarak Türkiye'nin, planlı kalkınma döneminde devlet eliyle yapılandırılan özgün bir "alt-Fordist" birikim modeli ortaya koyduğu; yönetsel reformlar ile kamu personel rejiminin ise siyasal aktörlerin ideolojik ve ekonomik dönüşüm araçlarına dönüştüğü sonucuna ulaşılmıştır.
Zitieren
APA
Turan, N., & Köroğlu, E. Ö. (2026). FORDİST ÜRETİM MODELİNİN TÜRK KAMU PERSONEL SİSTEMİNE YANSIMALARI (1945-1980). Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 12(1), 113-158. https://doi.org/10.29131/uiibd.1957508
Vancouver
Turan N, Köroğlu EÖ. FORDİST ÜRETİM MODELİNİN TÜRK KAMU PERSONEL SİSTEMİNE YANSIMALARI (1945-1980). Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026;12(1):113-158. doi:10.29131/uiibd.1957508
BibTeX
@article{Turan2026,
author = {Turan, Naciye and Köroğlu, Emine Özlem},
title = {FORDİST ÜRETİM MODELİNİN TÜRK KAMU PERSONEL SİSTEMİNE YANSIMALARI (1945-1980)},
journal = {Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {12},
number = {1},
pages = {113--158},
doi = {10.29131/uiibd.1957508}
}
EUVIMED