Çeviri Üzerinden Bir Misyonun İnşası: Amerikan Bord Neşriyat’ın Yayıncılık Faaliyetleri ve Çeviri Politikalarının Sosyo-Kültürel Analizi
SÖYLEM Filoloji Dergisi · 25.06.2026 · 11 (2) · 883-903
DOI: 10.29110/soylemdergi.1854960 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift SÖYLEM Filoloji Dergisi, online erschienen am 25.06.2026. Verfasst von Dudu Özbek. Die Arbeit nennt 49 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Amerikan Yabancı Misyonlar Kurulu’nun (ABCFM) Türkiye şubesi olan Amerikan Bord Heyeti’nin (ABH) yayın faaliyetlerini yürütmek için kurulmuş olan Amerikan Bord Neşriyat, kuruluşundan 1966 yılına kadar Osmanlı İmparatorluğu ve Cumhuriyet Türkiye’sinde yoğun bir çeviri faaliyeti yürütmüştür. Yayınevinin tarihi, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Amerikan misyonerlik faaliyetlerine bağlı olarak 1822 yılında kurulan matbaaya kadar uzanmaktadır. 1966 yılında isim değişikliğine giderek Redhouse ismini alan yayınevi, 1997 yılından itibaren Türkiye’deki faaliyetlerini SEV Yayıncılık adı altında yürütmüştür. Mikro-tarih yaklaşımı ile arşive dayalı yürütülen bu çalışma, Türkiye çeviri tarihine, yayınevi odaklı bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, Amerikan Bord Neşriyat’ın yayıncılık tarihi, gelişimi ve değişen sosyo-politik koşullar doğrultusunda şekillenen çeviri politikaları, 1822 yılında ilk kurulan matbaadan 1966 yılında isim değişikliğine gittiği döneme kadar incelenmiştir. Yayınevinin ilk yıllarına dair arşiv bilgilerinin çok sınırlı olmasından ve 1940 sonrası döneme dair verilerin daha net bir şekilde elde edilebilmesinden dolayı, yayınevi tarihi, 1822-1940 dönemi ve 1940-1966 dönemleri olarak iki tarihsel döneme ayrılarak incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre, yayınevinin 19. yüzyılın ikinci yarısında başlayan ilk dönemi içerisinde, çeviri yayınlarında İncil çevirileri ve diğer dini içerikli yayınlara odaklandığı ve bu çevirilerin Osmanlıca dışında, Osmanlı İmparatorluğu topraklarında konuşulan birçok yerel dilde yayınlandığı saptanmıştır. Çevirilerin yapıldığı diller arasında Ermenice, Rumca ve Bulgarca öne çıkmaktadır. Bu dillerdeki çevirilerin yanı sıra, Ermeni alfabesiyle yazılmış Türkçe ve Karamanlıca olarak da bilinen Grek harfli Türkçe çeviri yayınlar da bulunmaktadır. Araştırma kapsamında yürütülen incelemelerde bu çeviri eserlerin birçoğunun, 1850’li yıllardan itibaren Boyacıyan Matbaası ve Selamet Matbaası gibi farklı yerel matbaalarla iş birliği yaparak yayınlandığı tespit edilmiştir. Yayınevinin 1940-1966 yılları arasındaki dönemine dair yapılan inceleme sonuçlarına göre ise, bu dönemdeki çeviri kitapların daha çok çocuk edebiyatı kategorisinde olduğu ve bu tür kitapların sayısının özellikle 1950’li yıllarda arttığı görülmüştür. Araştırmanın sonuçları, yayınevinin çeviri politikalarının yalnızca dini ya da kültürel hedeflerle değil, aynı zamanda dönemin sosyo-politik koşullarının belirleyiciliği altında şekillendiğini göstermektedir.
Zitieren
APA
Özbek, D. (2026). Çeviri Üzerinden Bir Misyonun İnşası: Amerikan Bord Neşriyat’ın Yayıncılık Faaliyetleri ve Çeviri Politikalarının Sosyo-Kültürel Analizi. SÖYLEM Filoloji Dergisi, 11(2), 883-903. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.1854960
Vancouver
Özbek D. Çeviri Üzerinden Bir Misyonun İnşası: Amerikan Bord Neşriyat’ın Yayıncılık Faaliyetleri ve Çeviri Politikalarının Sosyo-Kültürel Analizi. SÖYLEM Filoloji Dergisi. 2026;11(2):883-903. doi:10.29110/soylemdergi.1854960
BibTeX
@article{zbek2026,
author = {Özbek, Dudu},
title = {Çeviri Üzerinden Bir Misyonun İnşası: Amerikan Bord Neşriyat’ın Yayıncılık Faaliyetleri ve Çeviri Politikalarının Sosyo-Kültürel Analizi},
journal = {SÖYLEM Filoloji Dergisi},
year = {2026},
volume = {11},
number = {2},
pages = {883--903},
doi = {10.29110/soylemdergi.1854960}
}
EUVIMED